You Can Blog But You Can’t Hide


Μια δίκη που γίνεται αυτές τις μέρες στο Σαν Χοσέ της Καλιφόρνια μπορεί να αποτελέσει την αρχή του τέλους των Προμήθειων φιλοδοξιών του Reality Tape στο χώρο της ενημέρωσης, υπονομεύοντας και το μέλλον της ηλεκτρονικής δημοσιογραφίας. Όπως φαντάζεστε, η μπλογκόσφαιρα έχει ήδη σηκωθεί στο πόδι, με πύρινα συνθήματα τύπου “Πιτζαμοφόροι ρεπόρτερ ενωθείτε!

Η υπόθεση είναι λίγο-πολύ γνωστή. Πριν δύο μήνες, κάποια fan sites έδωσαν στη δημοσιότητα φοβερά και τρομερα μυστικά της Apple (μεταξύ των οποίων και για κάποιο περίεργο μελλοντικό προϊόν με κωδική ονομασία “Asteroid”). Αντί να διαψεύσει μετά βδελυγμίας, η Apple επέλεξε να επιβεβαιώσει μετά μηνύσεως, απαιτώντας να καούν οι server που φιλοξένησαν τις επίμαχες πληροφορίες, να σβηστεί η μνήμη όσων είχαν μέχρι εκείνη τη στιγμή επισκεφτεί το site, και, κυρίως, να της δοθούν τα ονόματα των υπευθύνων της διαρροής.*

Τι σχέση μπορεί να έχει το μέλλον της δημοσιογραφίας με τα ονόματα υπαλλήλων που διαρρέουν μυστικά της εταιρίας στην οποία εργάζονται – κατά παράβαση συμφωνιών και πιθανόν έναντι πληρωμής; Αυτήν της παράπλευρης απώλειας.

Όπως όλα δείχνουν η Apple θα κερδίσει τη δίκη. Και θα την κερδίσει όχι γιατί οι υπάλληλοί της έχουν κάνει κάτι αξιόποινο (αυτό δεν αρκεί για να σπάσει το απόρρητο των επικοινωνιών, που προστατεύει τις πηγές δημοσιογράφων, εξομολογητών και ψυχοθεραπευτών στην όμορφη Καλιφόρνια), αλλά γιατί ο δικαστής θα γνωματεύσει ότι τα επίμαχα sites δεν ασκούν δημοσιογραφία – συνεπώς κανένα “απόρρητο” δεν προστατεύει τις δικές τους πηγές. Αν δηλαδή οι whistleblowers του Κουπερτίνο είχαν μιλήσει για το Asteroid σε συντάκτη της Washington Post (ή ακόμα και σε κάποιον διαπιστευμένο υπηρέτη της πληροφόρησης, τύπου Jeff Gannon), δε θα είχαν χάσει τώρα τον ύπνο τους.

Αυτό το ακαθόριστο ακόμα νέο στάνταρ δημοσιογραφίας είναι που βγάζει τους μπλόγκερ απ΄τις πιτζάμες τους. Κι αν περάσει και το οργουελικά τιτλοφορημένο Free Flow of Information Act, που συζητείται αυτόν τον καιρό στο Κονγκρέσο, τότε τα όρια της δημοσιογραφίας θα ταυτιστούν πλέον de jure με αυτά των παραδοσιακών ΜΜΕ κι ο θρυλούμενος “εκδημοκρατισμός της πληροφόρησης” θα έχει κάνει ένα καλό βήμα προς το μουσείο της τεχνολογικής ουτοπίας – οι τύποι με τις πιτζάμες, ο Νεγκροπόντε κι οι ερασιτέχνες του ham radio. Ο Μάρκος Μουλίτσας του Daily Kos δεν πρόκειται να βγάλει το επόμενο Watergate, γιατί ο Deep Throat του μέλλοντος δύσκολα θα θελήσει να μείνει στην ιστορία ως ο οσιομάρτυς της μπλογκόσφαιρας.

Τελικά τα παραδοσιακά ΜΜΕ θα δημοσιογραφούν, τα μπλογκ όχι. Ο συντάκτης του National Enquirer (η αμερικανική Espresso) θα απολαμβάνει το “απόρρητο”, την ώρα που ο ανεξάρτητος πλέον Dan Gillmor – μέχρι πρότινος βραβευμένος ρεπόρτερ τεχνολογίας στη San Jose Mercury News και νυν σκέτος μπλόγκερ – θα παρακαλάει παλιούς φίλους για κάνα μπαγιάτικο tip. Διαβάστε τον πόνο του.

Τα κατεστημένα media δύσκολα θα αντιδράσουν σ’αυτόν τον κωμικό διαχωρισμό. Σε αντίθεση με το love-fest που βλέπουμε τον τελευταίο καιρό στην Ελλάδα, στην Αμερική ο μήνας του μέλιτος των ΜΜΕ με τη μπλογκόσφαιρα έχει οριστικά παρέλθει. Κατά έναν τρόπο άλλωστε, τα μπλογκ είναι για τα παραδοσιακά ΜΜΕ περίπου ό,τι και τα δίκτυα peer-to-peer για τη μουσική βιομηχανία.

Πριν πιάσετε όμως το τσεκούρι του πολέμου, σκεφτείτε και την άλλη πλευρά. Ποιός ας πούμε θα ήθελε να βγει το ιατρικό του ιστορικό στη φόρα, χάρη στο χαφιέ νοσοκόμο, του οποίου ο φίλος αποφάσισε να δημοσιογραφήσει για μερικές ώρες στο Blogger; Είναι δυνατόν να απολαμβάνει σύμπασα η μπλογκόσφαιρα δημοσιογραφικά προνόμια;

Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Μπορεί να βρεθεί η χρυσή τομή παίζοντας με το λειτουργικό ορισμό της δημοσιογραφίας; Ή μήπως η βέλτιστη λύση θα είναι να μοιραστούν όλοι – μπλόγκερ και “διαπιστευμένοι” – ένα λιγότερο ισχυρό προνόμιο του δημοσιογραφείν; Η κουβέντα έχει ήδη ξεκινήσει και σε 3-4 χρόνια θα έχει φτάσει και στην Ελλάδα (όπου, όπως είναι προφανές, δεν έχω ιδεά τι είδους δικλείδες προστατεύουν τους δημοσιογράφους). Γι’ αυτά και άλλα δείτε και το πολύ καλό ποστ του Αστέρη στο NLC.

* Εντάξει, μόνο το τελευταίο ζητάει. Μην εκπλήσσεστε όμως. Οι δικηγόροι του Steve Jobs δε μοιάζουν με την Ellen Feiss.



8 σχόλια


1
Από: Sakis

Περίπλοκο θέμα πράγματι. Δεν γνωρίζω αρκετά ώστε να εκφέρω άποψη. Εν πάση περιπτώσει, η παρακάτω φράση σου είναι για μένα η ουσία του post “Πριν πιάσετε όμως το τσεκούρι του πολέμου, σκεφτείτε και την άλλη πλευρά.”

10 March, 2005 στις 12:35 pm
2
Από: Yorgos

Είναι περίπλοκο και το τεμπέλικο κείμενό μου το κάνει να φαίνεται ακόμα πιο περίπλοκο. Ίσως γιατί ενώ με προβληματίζουν οι τελευταίες εξελίξεις, δεν έχω ακόμα καταφέρει να πάρω τελείως στα σοβαρά τα περί επανάστασης και “εκδημοκρατισμού της ενημέρωσης” (εξ’ ου και οι ειρωνίες για “Προμήθειες φιλοδοξίες” κλπ)

Εκδημοκρατισμός του “άρθρου γνώμης” ναι. Αντίδοτο στο μικρό attention span των ΜΜΕ ίσως. Έξτρα μηχανισμός ελέγχου των διαφόρων εξουσιών, πιθανότατα. Βλέπω όμως ότι ακόμα και οι θεωρούμενες ως μεγάλες επιτυχίες της μπλογκόσφαιρας είναι συχνά το αποτέλεσμα μιας άτυπης κόντρας “δεξιών” και “αριστερών” κυνηγών κεφαλών. Πιο χαρακτηριστική περίπτωση, η πρόσφατη με τον Eason Jordan. Λίγοι ασχολήθηκαν με την ουσία αυτών που είπε, ή τους λόγους για τους οποίους το CNN αναγκάστηκε να τον παραιτήσει.

ΥΓ. Πάντως περίμενα πως εσύ, που έχεις περισσότερη πίστη στο self-regulatory magic της αγοράς, θα ήσουν πιο πρόθυμος να αρπάξεις το τσεκούρι για χάρη της μπλογκόσφαιρας =)

10 March, 2005 στις 2:13 pm
3
Από: Tassos

Χεχε, με πρόλαβες ζορζίνιο, κι εγώ ήθελα να γράψω κάτι ειδικά με την ευκαιρία της συνταξιοδότησης του Dan Rather και του όλου ελλείματος αξιοπιστίας στο ευρύ φάσμα των ΜΜΕ – μπλογκούντων συμπεριλαμβανομένων.

Προς το παρόν θα (ξανα)κάνω λινκ εδώ. Κατά τα άλλα απλώς να προσθέσω ότι όλα τα χρειαζόμαστε, και τα MSM όπως τα βάφτισε (;) το Σαλόν και τα μπλόγκια. Χωρίς τα πρώτα είμαστε έρμαια του κάθε μελίρρυτου μεν, obsessed δε. Χωρίς τα δεύτερα είμαστε χαμένοι μέσα στην ομίχλη των αφρούρητων φρουρών της αντικειμενικότητας.

10 March, 2005 στις 3:31 pm
4
Από: Oneiros

Να λοιπόν το νέο Σύστημα του Κόσμου, που όπως έλεγε κι ο Stephenson δεν αντικαθιστά το παλιό αλλά το συμπληρώνει και το επικαλύπτει. Το προηγούμενο είχε να κάνει με την εξουσίες του παλιού και του νέου χρήματος, αυτό με εκείνες της πληροφόρησης. Γιατί δεν εκπλήσσομαι; 🙂

Thanks for the insight, Τάσο!

10 March, 2005 στις 5:01 pm
5
Από: Sakis

Από χθες προσπαθώ να κάνω comment αλλά δεν το εμφανίζει, δεν το εμφανίζει! Grrrrrrrrr! Ανάλογο πρόβλημα είχαν και τα comments του blogger χθες, αλλά σήμερα φαίνεται εντάξει. Για να δούμε, αυτό το comment θα εμφανιστεί;!

12 March, 2005 στις 12:12 am
6
Από: Sakis

Τα δεδομένα: Τα εταιρικά μυστικά μιας εταιρείας διαρρέουν στο ευρύ κοινό εξαιτίας υπαλλήλων της οι οποίοι τα μεταδίδουν σε συγκεκριμένους bloggers. Η εταιρεία απαιτεί από τους bloggers να κατονομάσουν τις πηγές τους.

Το ερώτημα: Πρέπει να υποστούν κυρώσεις οι υπάλληλοί της; Πρέπει να υποστούν κυρώσεις οι bloggers;

Η άποψή μου: Καταρχάς, οι υπάλληλοι έπραξαν, προφανώς, ενάντια στον νόμο / συμφωνία με τον εργοδότη τους και με κακή τη πίστει. Η ενέργειά τους αυτή έβλαψε τα συμφέροντα της εταιρείας έναντι των ανταγωνιστών της. Η πράξη τους δεν αποτελεί whistleblowing δεδομένου ότι δεν αποκάλυψαν κάποια παράνομη ή / και ανήθικη (tricky word that one…) ενέργεια του εργοδότη τους. Από την πράξη τους αυτήν ούτε το δημόσιο συμφέρον (tricky word that one too…) ωφελήθηκε ούτε αποσοβήθηκε κάποια ζημία σε αυτό. Επομένως πρέπει να υποστούν τις κυρώσεις.

Έπεται, λογικά, ότι η δημοσίευση αυτών των πληροφοριών εκ μέρους των bloggers δεν αποτελεί “ξεσκέπασμα” κάποιας παράνομης ή / και ανήθικης πράξης της εταιρείας [οπότε οι αναλογίες, που επιχειρούν κάποιοι, με πραγματικές whistleblowing περιπτώσεις τύπου Nixon είναι έωλες] αλλά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί, απλώς, ως πράξη που απέφερε όφελος (διασημότητα κ.λπ.) στους ίδιους και μόνον χωρίς να ωφελήσει το “δημόσιο συμφέρον” ή να αποσοβήσει κάποια ζημία σε αυτό, ενώ ζημίωσε την εταιρεία. Άρα αυτή τους η πράξη τούς μετατρέπει σε οιονεί συναυτουργούς των υπαλλήλων που παρανόμησαν. Επομένως πρέπει να υποστούν τις κυρώσεις ως bloggers εφόσον το σύνταγμα της Καλιφόρνια (link credit) δεν θεωρεί επί του παρόντος ότι μπορούν να απολαμβάνουν τα προνόμια των “κανονικών” δημοσιογράφων. Κι όπως γράφεις: “Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα”…

12 March, 2005 στις 12:17 am
7
Από: Sakis

Γιούπι! Εμφανίστηκε. Προφανώς, επειδή είχα αρκετά link, το έπαιρνε για spam(;). Έσβησα 2-3 και ok. (Αλήθεια, τα comments που θεωρεί spam πού πάνε;)

12 March, 2005 στις 12:20 am
8
Από: Yorgos

Χμμ.. μπαίνουν στο moderation queue, το οποίο τούδε θα κοιτάζω πιο συχνά =) Sorry…

Τελικά τζάμπα η γκρίνια του EFF και το όλο μπρουχαχα για τα δικαιώματα των μπλόγκερς. Ο δικαστής δικαίωσε την Apple χωρίς να αγγίξει την ταμπακιέρα – αποδεχόμενος ουσιαστικά το δημοσιογραφικό χαρακτήρα των sites αλλά αρνούμενος το “δημοσιογραφικό προνόμιο”. Η λογική είναι αυτή που περιγράφει ο Σάκης. Money quotes:

The bottom line is there is no exception or exemption in either the (Uniform Trade Secrets Act) or the Penal Code for journalists–however defined–or anyone else.

an interested public is not the same as the public interest.

Η απόφαση αυτή βέβαια προκαλεί άλλου είδους πονοκεφάλους (ειδικά στα MSM), αφού το Trade Secret είναι πολύ ομιχλώδης έννοια.

Δείτε το άρθρο του Cnet.

12 March, 2005 στις 3:00 am