ΓΑΠ


Ο Γ. Παπανδρέου στο Ζάππειο (4/10/09)
Από την οπτική γωνιά του περιπατητή στον κήπο του Ζαππείου, ένα βράδι Κυριακής στα μέσα Σεπτεμβρίου 2007, η εικόνα αυτή θα έμοιαζε με καρτ-ποστάλ από παράλληλο σύμπαν. Βγάζω το καπέλο σε όσους στοιχημάτισαν ότι το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου, αυτό το μέχρι πρότινος μπόσικο, εξωτικό υβρίδιο παλαιοσοσιαλισμού και πολιτικής νεωτερικότητας, όχι μόνο θα έβγαινε από το σπιράλ της απαξίωσης της περιόδου 2004-2008, αλλά και θα στέγαζε, μόλις 24 μήνες αργότερα, τις προσδοκίες, τους φόβους, τη διαμαρτυρία και τις ελπίδες του 44% των Ελλήνων ψηφοφόρων. Δεν ήμουν μέσα σ’ αυτό το — εντυπωσιακά ευρύ — 44%. Δεν με έπεισε ούτε η αντιπολιτευτική, ούτε η προεκλογική ρητορική του ΓΑΠ. Αλλά είμαι έτοιμος και εύχομαι να με πείσει ως Πρωθυπουργός.

Η δουλειά του θα είναι εξαιρετικά δύσκολη και θα χρειαστεί όλο το πολιτικό κεφάλαιο που μάζεψε προχτές — και λίγο παραπάνω. Έχει στα χέρια του την τελευταία ίσως ευκαιρία να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών (ειδικά των κρίσιμων 18-34) στο μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα*, που μ’ όλα του τα κακά, έχει συνοδέψει την μακρύτερη περίοδο δημοκρατίας και ειρήνης στη χώρα. Έχει την ευκαιρία να αποδείξει ότι το σύστημα αυτό μπορεί να ανανεωθεί από μέσα· ότι η μακροημέρευσή του δεν λειτουργεί κατ’ ανάγκη διαβρωτικά για την ουσία της πολιτικής και το μέγεθος της συμμετοχής.

Για να πετύχει, ο ΓΑΠ θα πρέπει να κάνει αυτό που δίστασε να κάνει ως διεκδικητής της εξουσίας· αυτό που τελικά απέτυχε να κάνει ως Πρωθυπουργός ο Καραμανλής, παρά τις καλές προθέσεις: να κλωτσήσει αρκετούς από τους θεμέλιους λίθους του μεταπολιτευτικού consensus, να συγκρουστεί ακόμα και με την ίδια του την εκλογική βάση. Να επικοινωνήσει αποτελεσματικά τις απαραίτητες αλλαγές, να μιλήσει στην παθητική πλειοψηφία και να την πείσει για την αναγκαιότητά τους. Σ’ αυτή την προσπάθεια, θα μπορεί να ποντάρει όχι μόνο στην κρισιμότητα των περιστάσεων και στην άνετη κοινοβουλευτική του πλειοψηφία, αλλά και σε μια ανέλπιστη βοήθεια: οι προεκλογικές δεσμεύσεις της ΝΔ για ανηφοριές και γαϊδουράγκαθα διευκολύνουν έναν ΓΑΠ που θα τολμήσει τις ρήξεις νωρίς.

Θα το κάνει όμως; Περιμένοντας την ανακοίνωση του υπουργικού του συμβουλίου, αξίζει να κοιτάξουμε πέρα από το επικοινωνιακό blitz, τις καρικατούρες, το name dropping, τους ανέξοδους νεωτερισμούς των 80s και των 90s και να γυρίσουμε στο φθινόπωρο της παρολίγο πτώσης. Το ότι ο Παπανδρέου κατάφερε να σταθεί όρθιος μετά την κατραπακιά του ’07 μπορεί να πιστωθεί στην δύναμη του θυμικού στην ελλαδική πολιτική· στην ισχύ του συμβολισμού, την καταλυτική αύρα του ονόματος που επέτρεψε σε έναν δις ηττημένο σοσιαλδημοκράτη (ου μην και σοσιαλφιλελεύθερο) να κρατηθεί στο τιμόνι ενός παλαιοσοσιαλιστικού κόμματος**· στην μεγαλύτερη του αναμενόμενου απήχηση των κομματικών μηχανισμών στην κοινωνία· σ’ ένα ιπτάμενο κυπελάκι καφέ· ή και στην υποτιμημένη ικανότητα του ΓΑΠ να κινείται σε πολιτικούς χώρους όχι ακριβώς σκανδιναβικούς, να διαλέγει τις μάχες του, να αφοπλίζει τους αντιπάλους του και να χτίζει συμμαχίες. Μη βιαστείτε να πείτε ότι ένα από τα πέντε σας φαίνεται σαφώς επικρατέστερο — μπορεί να κάνετε λάθος.

Επίσης ας μη βιαστούμε να υποθέσουμε ότι ο τριτοδρομιστής ΓΑΠ του Φλεβάρη ’04, εκείνος που ο Αλαβάνος είχε τότε αποκαλέσει “Γκορμπατσόφ του ΠΑΣΟΚ” έχει πλέον μετακινηθεί προς το κομματικό mainstream. Για μένα ο ΓΑΠ, όπως και κάθε εσωστρεφής πολιτικός (δεν είναι και πολλοί, ιστορικά), παραμένει αίνιγμα και ιδεολογικά.

Το βάρος για την αλλαγή του πολιτικού σκηνικού πέφτει εξίσου στην αξιωματική αντιπολίτευση. Τα είχα γράψει και πριν δυο χρόνια τέτοιο καιρό κι επιμένω, παρά τη διάψευση των προσδοκιών μου για κεντρώα κοσμογονία. Όσο σημαντική είναι η διαχείριση της εμπιστοσύνης του 44% από τον ΓΑΠ, άλλο τόσο σημαντική είναι η αντίδραση της ΝΔ στο χαστούκι που εκείνη εισέπραξε. Περισσότερα για αυτά στο επόμενο σεντόνι.

* Υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης στο δικομματικό μεταπολιτευτικό σύστημα, έστω κι αν οι προβλέψεις για τον επικείμενο πολιτικό του θάνατο αποδεικνύονται σταθερά υπερβολικές. Η εκλογική φθορά υπάρχει (φαίνεται άλλωστε στη συμπεριφορά των νεότερων ψηφοφόρων) αλλά δεν πρόκειται να γίνει αισθητή για αρκετούς ακόμα κύκλους. Αυτά που σήμερα λέμε “κρίσεις του δικομματισμού” είναι απλώς μεταβατικά φαινόμενα που εκδηλώνονται δημοσκοπικά μόνο, στο μέσο του εκλογικού κύκλου. Αυτό που βλέπαμε ως προπομπό κατάρρευσης στα μέσα του 2008, ήταν η — προσωρινή, όπως αποδείχτηκε — αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να εισπράξει τις απώλειες της ΝΔ.

** Με τον ίδιο ίσως τρόπο που ο κεντριστής Καραμανλής διαφέντευε με άνεση ένα λαϊκοδεξιό



10 σχόλια


1
Από: buzz

ΓΑΠ (Reality Tape)…

Για να πετύχει, ο ΓΑΠ θα πρέπει να κάνει αυτό που δίστασε να κάνει ως διεκδικητής της εξουσίας· αυτό που τελικά απέτυχε να κάνει ως Πρωθυπουργός ο Καραμανλής, παρά τις καλές προθέσεις: να κλωτσήσει αρκετούς από τους θεμέλιους λίθους του μεταπολιτευτικο…

6 October, 2009 στις 8:21 pm
2

Εγώ θέλω να δηλώσω πως μου έχουν λείψει τα live chats. Πέρασαν εκλογικές βραδιές και apple events με επικράτηση απόλυτης σιγής. Τι περιμένετε, να γίνει mainstream το google wave?

6 October, 2009 στις 9:25 pm
3
Από: plagal

Ωπ, ενδιαφερουσα η Ελληνικη εκδοχη του political compass. Την εχεις πουθενά πιο μεγάλη και με εξηγησεις??

6 October, 2009 στις 9:33 pm
4
Από: MadNihilist

Συγκίνησις.
(Και ωραίο ποστ παρεμπιπτόντως =)

6 October, 2009 στις 9:46 pm
5
Από: Yorgos

Ανδρέα, κι εμένα. Οι απουσίες μου ήταν αδικαιολόγητες κι άντε να βρούμε εκλογές τώρα. Δεσμεύομαι πάντως για λάιβ τσατ στα μέσα Ιανουαρίου, επ’ ευκαιρία του τάμπλετ (πρόσκληση για το google wave έχει κανείς btw?)

plagal, λάθος λινκ — το διόρθωσα. Η συζήτησή του είναι εδώ (κυρίως στα σχόλια).

MN, thanks =) Πού. Είναι. Ο Λαμπρινίδης;

6 October, 2009 στις 11:10 pm
6
Από: tassos

Έξοχο κ. Εκδότα! Εγώ μάλλον θα υπερψήφιζα χωρίς να έχω πειστεί, ίσως από το φόβο του κενού, qui sait…

Παρόλα αυτά – ή μάλλον για όλα αυτά – περιμένω μια ενδελεχή εξήγηση για το πώς και γιατί το ΠΑΣΟΚ δε διασπάστηκε σε κοινωνικό-πατριωτικό και εκσυγχρονιστικό μετά την ήττα του 2007. Ίσως γιατί οι μονομάχοι ήταν οι ίδιοι αορίστου ιδεολογικού προσανατολισμού οπότε δεν προκάλεσαν ιδεολογική πόλωση, ίσως γιατί η αυτοσυντήρηση ενός μηχανισμού εξουσίας πήρε μπρος (γνωστή και ως θεωρία του μαντριού).

Μα την αλήθεια νόμιζα κι εγώ ότι το Νοέμβρη του ’07 το ΠΑΣΟΚ είχε κλείσει τον ιστορικό του κύκλο. Νάτο όμως που πάλι πετιέται 🙂

Καλή τύχη και καλή δύναμη.

7 October, 2009 στις 12:52 am
7
Από: nikoxy

Eξοχο, Γιώργο!

@Τάσο: Απάντησες ήδη ― το μαντρί…

7 October, 2009 στις 8:35 am
8
Από: gasireu

ο πολίτης >34 δεν είναι κρίσιμος ε; είναι κομμάτι καμμένος…; χα

7 October, 2009 στις 1:02 pm
9
Από: VV

Οι γραμμούλες τι ρόλο παίζουν, και γιατί δεν έχουν όλα τα κόμματα;

7 October, 2009 στις 7:00 pm
10
Από: yorgos

Τάσο, nikoxy, thanks. Νομίζω κι εγώ ότι η θεωρία του μαντριού εξηγεί θαυμάσια τη μη διάλυση. Tο ίδιο το πολιτικό σύστημα, το κόστος των μηχανισμών και ειδικά οι όροι κρατικής χρηματοδότησης ενισχύουν τρομερά τις συνεκτικές δυνάμεις μέσα στα κόμματα — ακόμα και στα κόμματα που δεν διεκδικούν την εξουσία. Η έλλειψη ιδεολογικής σύγκρουσης Βενιζέλου-ΓΑΠ δεν νομίζω ότι οφειλόταν τόσο πολύ στην απουσία διαφορών, όσο στην ανάγκη και των δύο να προσελκύσουν το ευρύτερο δυνατό κοινό (ειδικά του ΓΑΠ, που θεωρώ ότι βρισκόταν — και βρίσκεται — πιο μακριά από το ιδεολογικό κέντρο του κόμματος).

gasireu, καμμένος είναι αλλά ας το κάνουμε 18-40 να χωρέσω κι εγώ μέσα =)

VV, η κίτρινη και η πράσινη γραμμούλα οριοθετούν τον υποτιθέμενο ιδεολογικό χώρο των ΓΑΠ και ΕΒ μέσα στο ΠΑΣΟΚ το φθινόπωρο του ΄07. Η γκρίζα γραμμούλα μαρκάρει αυτό που βλέπω ως ιδεολογικό mainstream της χώρας: χριστιανοί κεντροαριστεροί οικογενειάρχες.

7 October, 2009 στις 11:40 pm

Σχολιάστε