Nihonjinron: Tokyo


Τι να πει κανείς για την πόλη την πιο μεγάλη απ’όλες (για να παραφράσω Μαγιακόφσκι);

Η πιο εύστοχη μεταφορά που μου έρχεται στο μυαλό, είναι ότι το Τόκυο είναι η Ιαπωνία: όπως η χώρα από το πουθενά απέκτησε όνειρα για (half-)world domination και εξελίχτηκε στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη του πλανήτη, έτσι και το Edo από ένα ασήμαντο χωριό έγινε στα χρόνια μας η Μεγαπόλη από το μέλλον. Δεν ξέρω αν θυμάστε εκείνες τις σκηνές στο Blade Runner όπου ο Ντεκάρτ περιάγεται με το ιπτάμενο όχημά του ανάμεσα σε ηλεκτρονικές γιγαντοαφίσες… φαίνεται ότι ο Ridley Scott έκανε έναν ωκεανό λάθος όταν διάλεγε το Λος Άνχελες σαν τοποθεσία της ταινίας (δεν ξέρω αν την είχε ορίσει ο PKD στο βιβλίο του βέβαια), γιατί τα visuals δεν έχουν καμιά σχέση με την ατμόσφαιρα στη μεγαλούπολη της νότιας Καλιφόρνιας, ενώ άμεσα φέρνουν στο μυαλό το απέραντο urban sprawl που είναι το Τόκυο. Αν μη τι άλλο, πουθενά αλλού δεν υπάρχουν τόσες φωτεινές διαφημίσεις…

Ως έλληνες έχουμε ιδία άποψη περί άσχημων πόλεων. Το Ηράκλειο, η Αθήνα, ακόμη και η Θεσσαλονίκη ιδωμένη από το αεροπλάνο, προκαλούν με την ασχήμια τους. Προσωπικά θεωρώ τη θέα του Λεκανοπεδίου από την Ακρόπολη περίπου τραυματική εμπειρία. Σίγουρα τραυματική αν σκεφτώ ότι πριν όχι και πάρα πολλά χρόνια ήταν μια από τις ομορφότερες περιοχές της Ελλάδας. Δεν ξέρω πώς ήταν το Edo πριν το Τόκυο φτάσει τις τερατώδεις διαστάσεις που έχει σήμερα, αλλά η πλήρης έλλειψη φυσικών γεωλογικών μορφών αναφοράς όταν το ατενίζει κανείς από την κορυφή του ουρανοξύστη στο Roppongi Hills είναι εφιαλτική. Αν σύγχρονη Ιαπωνία συμβολίζει ίσως πάνω απ’όλα τη “νίκη” του ανθρώπου πάνω στη φύση, πάνω στις εκπλήξεις και τις τυχαιότητές της, το Τόκυο είναι το μεγαλύτερο σε έκταση ανθρωποποίητο “οικοσύστημα”. Όταν τον περασμένη Οχτώβρη πήρα τον υπερυψωμένο αυτοκινητόδρομο πηγαίνοντας στο Tatebayashi, για πρώτη φορά στη ζωή μου αισθάνθηκα μια πόλη να με πνίγει. Ήταν ένα πρωτόγνωρο συναίσθημα, σίγουρα αναπάντεχο, μια και θεωρώ τον εαυτό μου hardened urbanista, αλλά η παντελής απουσία ορίζοντα και η αντικατάστασή του από πολυκατοικίες μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι κάνει κάτι στο μυαλό του ανθρώπου.

Αυτό που μου είναι λίγο δύσκολο να κατανοήσω είναι πώς δεν μπήκε μια τάξη μετά τον Πόλεμο και να χτιστεί η πόλη με έναν τουλάχιστο επιφανειακά ορθολογικό τρόπο. Αλλά φαίνεται ότι οι εργολάβοι με κάποια μέθοδο κατάφεραν να χτίσουν όπως ήθελαν όπου ήθελαν. Αλλά παρόλα αυτά υπάρχουν δυο τρεις οάσεις μέσα στον ωκεανό του τσιμέντου: το αυτοκρατορικό παλάτι και οι κήποι του, το Meiji Shrine, ένα μεγάλο πάρκο με ιστορικό νεκροταφείο… αυτά. Για 30 εκ. κατοίκους!

Κάτι άλλο που είναι συνδεδεμένο άρρηκτα με το Τόκυο είναι ο υπόγειός του, που είναι βέβαια και το πιο εκτεταμένο σύστημα αστικού μετρό στον κόσμο. Πάντως, μια που κυκλοφόρησα μόνο Σαββατοκύριακο ούτε αυτή τη φορά δεν μπόρεσα να δω τους υπαλλήλους να σπρώχνουν τους επιβάτες για να χωρέσουν στα βαγόνια.

Εκεί που την πάτησα σαν επαρχιώτης στην Ομόνοια ήταν στην Ακιχαμπάρα: είχα ακούσει για την “ηλεκτρική πόλη” αλλά φανταζόμουν ένα κτηνώδες υπερκατάστημα, κάτι σαν Fry’s-on-steroids. Αντ’αυτού η Ακιχαμπάρα είναι μια συνοικία στο Τόκυο όπου ενδημούν αναρίθμητα μικρομάγαζα που πουλάνε ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά είδη. Νομίζω το πλησιέστερο πράγμα που μπορώ να το συγκρίνω είναι μια μεγάλη λαϊκή αγορά, ή ένα Σουκ καλύτερα, όπου μυριάδες μικροπωλητές πουλάνε τα ίδια πράγματα σε διαφορετικές τιμές. Είμαι σίγουρος ότι η συνοικία συναγωνίζεται το Λας Βέγκας σε λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος – και ποτέ δεν είδα τόσα πολλά LCD monitors σε πάγκους έξω από μαγαζιά, σκεπασμένα με διάφανο μουσαμά για να προφυλαχτούν από τη βροχή που ξέσπασε. Η άλλη ήττα που υπέστην στη συνοκία ήταν από τα ΑΤΜ: νόμιζα ο αφελής ότι το μόνο που έχω να κάνω για να “τραβήξω” ρευστό ήταν να πάω σ’ένα τυχαίο ΑΤΜ που θα ανήκε σε ένα από τα μεγάλα δίκτυα (Cirrus, STAR, etc.) και να χρησιμοποιήσω μια από τις χρεωστικές κάρτες που έχω – όπως άλλωστε σε όλον το δυτικό κόσμο. Όμως η μεγαλύτερη τράπεζα του κόσμου δεν έχει συμβληθεί με κανένα από τα εν λόγω δίκτυα – παρομοίως και τα ΑΤΜ στα πανταχού παρόντα 7-11 ή τα Daily Yamazaki. Έτσι βρεγμένος και άφραγκος επέστρεψα στο Roppongi για να ανακαλύψω ότι ούτε η ρεσεψιόν του ξενοδοχείου μου άλλαζε συνάλλαγμα ενώ η πλησιέστερη citibank άνοιγε στις 12 το μεσημέρι της Κυριακής – μια ώρα πριν την αναχώρησή μου για το Ναρίτα.

Quasi-factoid: για κάποιο λόγο το Τόκυο πρέπει είναι το poster city του hard rock. Δεν είμαι σίγουρος γιατί ακριβώς, αλλά από το Midnight in Tokyo των Y&T ως το Tokyo Nights των Krokus και το My Woman From Tokyo των Deep Purple, και από το Maiden Japan (δείτε εδώ για το πώς υποδέχτηκε το τοπικό κοινό τους βρετανούς ρόκερς το 1982) μέχρι το Beast from the East των Dokken, η πόλη αφενός κατέχει την πρωτοκαθεδρία σε πλήθος αναφορών και αφετέρου προσφέρει μνημειώδεις live συναυλίες παρόλο που ταξικά και πολιτισμικά δεν είναι ακριβώς Birmingham, Αμβούργο, Λονδρέζικο East End ή ανατολικό Bay Area.

Τέλος, υποπτεύομαι ότι η ανάγνωση του Neuromancer το καλοκαίρι του ’93 κάποιο υποσυνείδητο ρόλο πρέπει να έπαιξε στην αντίληψη που σχημάτισα για την Ιαπωνική πρωτεύουσα:

Now he slept in the cheapest coffins, the ones nearest the port, beneath the quartz-halogen floods that lit the docks all night like vast stages; where you couldn’t see the lights of Tokyo for the glare of the television sky, not even the towering hologram logo of the Fuji Electric Company, and Tokyo Bay was a black expanse where gulls wheeled above drifting shoals of white styrofoam. Behind the port lay the city, factory domes dominated by the vast cubes of corporate arcologies. Port and city were divided by a narrow borderland of older streets, an area with no official name. Night City, with Ninsei its heart. By day, the bars down Ninsei were shuttered and featureless, the neon dead, the holograms inert, waiting, under the poisoned silver sky.

Για μια πιο πρόσφατη περιγραφή, δείτε εδώ.



2 σχόλια


1
Από: Yorgos

φαίνεται ότι ο Ridley Scott έκανε έναν ωκεανό λάθος όταν διάλεγε το Λος Άνχελες σαν τοποθεσία της ταινία (δεν ξέρω αν την είχε ορίσει ο PKD στο βιβλίο του βέβαια)

San Fran, actually. Για το εκπληκτικό LA του Σκοτ έχουν γραφτεί ένα σωρό pretentious αναλύσεις. Το κονσένσους νομίζω είναι πως πρόκειται για fusion του Τόκυο, της ΝΥ και του Μέξικο Σίτι.. =Ο

Η φωτογραφία από το λόφο είναι απίστευτη!

14 June, 2005 στις 11:04 pm
2
Από: Kωστής

Πολύ ωραίο. Αν έχεις και άλλες ωραίες φωτογραφίες, βάλε!

15 June, 2005 στις 2:39 am