Η πρόκληση της σάτιρας


Άσχημο πράγμα ο "αποτροπιασμός" των αγέλαστων - είναι ένας απ' τους λόγους που βασιλεύει η βλακεία των "γελαστών". Μεγάλη κουβέντα αυτή. Διατλαντική. 


 

14 σχόλια


1
Από: pitsirikos

Πολύ μεγάλο θέμα. Γράψε όμως πέντε γραμμές στα ελληνικά για το τι παίζει στις ΗΠΑ. Εδώ ούτε πέντε δεν είναι οι σατιρικοί σχολιαστές με ταλέντο. Και η απήχησή τους στο μεγάλο κοινό είναι συζητήσιμη – κυριαρχεί η μπαλαφάρα.

17 July, 2005 στις 7:15 am
2
Από: stav

Επειδή μάλλον θα πέσει το αεροπλάνο σήμερα (με τόσα που είπε ο πιτσιρίκος για τους φοιτητές του ιμπεριαλιστικού εξωτερικού ΠΩΣ να ΜΗΝ πέσει!?) και επειδή βαριέμαι να “παλεύω” με τις βαλίτσες μου, τώρα δα έχω κάτσει πάνω σε μία, λέω “Δεν πάω να βρωμήσω τον “τοίχο” των σχολίων του Γιώργου;”…ξέχασα τί ήθελα να πώ;
Ά ναι. Που λέτε guys η σάτιρα είναι πολύ super wow αυτό όμως που είναι ακόμα πιό super wow είναι αυτός/ή που κάνει τη σάτιρα να δέχεται την κριτική/σάτιρα/(ενίοτε)κατακραυγή των άλλων γι’αυτά που λέει ακόμα και όταν αυτή δεν είναι δικαιολογημένη, ο Τζιμάκος μια χαρά τα δέχεται…εκεί φαίνεται ποιός είναι ο “άντρας” και ποιό είναι το πιτσιρικάκι.

δεύτε τελευταίον ασπασμόν,
σταυρούλα (also known, and hated, as Michiyo 🙂

17 July, 2005 στις 8:15 am
3
Από: pitsirikos

stav παρακαλάω να μην πέσει το αεροπλάνο για να στην πέσω εγώ! Καλά εσύ δεν μου έλεγες πως βρήκα ξανά το χιούμορ μου; Εγώ δεν είπα “φακ γιου” στον εαυτό μου και σου άρεσε; (Το να σε λένε “ψεύτη” δεν είναι σάτιρα.) Ψεύτρα, ε ψεύτρα!!!

(Ναι τον είδα τον Πανούση πως τη δέχτηκε την κριτική! Όταν του χτυπούσε την πόρτα ο Νταλάρας στην …Εκάλη για να του ζητήσει εξηγήσεις και δεν άνοιγε γιατί …φοβόταν μη τον δείρει! Στο δικαστή το είπε. Πολύ άντρας! Και ναι δεν είμαι 55 χρονών! Καλό ταξίδι.)

17 July, 2005 στις 9:27 am
4
Από: yorgos

Χμμ.. ναι έλαβα και 2-3 μέιλ από αναγνώστας που παρεξήγησαν το βαθιά ανθρωπιστικό μήνυμα του ποστ – ίσως φταίει που είμαι ένας pretentious τεμπέλης. Εξηγούμαι λοιπόν (με το απαραίτητο σεντόνι):

#1: Η βλακεία των “γελαστών” είναι ασφαλώς χειρότερο πράγμα από τον “αποτροπιασμό” των αγέλαστων. Αυτά τα δύο όμως δεν είναι άσχετα μεταξύ τους.

#2: Η σάτιρα έχει, προφανώς, δόντια. Είναι λόγος πολιτικός, που όμως δεν παίζει στην αρένα του καθαρά πολιτικού. Η “πρόκληση” αφορά την αντιμετώπισή της – και συγκεκριμένα τον τρόπο αντίδρασης στη “μη πολιτικώς ορθή” σάτιρα. Πώς εξουδετερώνεις ένα μήνυμα, που λέγεται μεταξύ σοβαρού και αστείου, αλλά που φοβάσαι ότι είναι στα όρια του επικίνδυνου;

Η ατάκα του Πανούση για το Λονδίνο (θα ήθελα πάντως να μάθω και το context μέσα στο οποίο την πέταξε) είναι παράδειγμα “non-PC” σάτιρας που είναι πολύ χοντρή – ειδικά σε μια κοινωνία κρυφορατσιστική, κρυφοξενοφοβική, κρυφοπαρανοϊκή, της οποίας εκλεκτά μέλη φώναζαν στα γήπεδα, πριν λίγα χρόνια, συνθήματα υπέρ του Μπιν Λάντεν. Πώς αντιδράς λοιπόν όταν ένας δημοφιλής κωμικός που σε κάνει να γελάς όταν ντύνεται παπάς, προσθέτει στην αμφίεση γάντζο και γυάλινο μάτι και μιλάει “σοβαρά”;

Σιωπάς/χαμογελάς ενώ από μέσα σου βράζεις (γιατί είναι σάτιρα, και το να τα χώνεις στον κωμικό δεν είναι cool); Απαντάς με πύρινο πολιτικό επιχείρημα (με κίνδυνο να σε πάρει στο ψιλό); Ζητάς να κλείσει η εκπομπή του (με κίνδυνο να σου φορέσουν εσένα το γάντζο και το γυάλινο μάτι); Ή προσπαθείς να απαντήσεις με τους όρους του – με τάπα;

Το τελευταίο είναι το δυσκολότερο. Είναι μάλλον και το πιο αποτελεσματικό.

 
*

Η ιστορία στην Αμερική είναι κάπως διαφορετική.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα “μη πολιτικώς ορθής” σάτιρας είναι το πολύ καλό South Park, των Trey Parker και Matt Stone. Το South Park τα χώνει, χοντρά και αδιακρίτως, σε όλα τα ρέυματα της αμερικανικής κοινωνίας – από τη χριστιανική δεξιά, μέχρι τους αριστερούς σταρ του Χόλιγουντ.

Πέρσι το φθινόπωρο όμως, λίγο πριν τις προεδρικές εκλογές, οι Parker και Stone δέχτηκαν φοβερές επιθέσεις από τους liberals. Πρώτη αφορμή ήταν η τελευταία τους ταινία, Team America: World Police, στην οποία σατίριζαν, μεταξύ άλλων, το Michael Moore, το Matt Damon και το Sean Penn (οι οποίοι εμφανίζονταν να σχηματίζουν ανθρώπινη ασπίδα μπροστά από το αρχηγείο του Κιμ Γιονγκ-Ιλ). Οι – στην πλειοψηφία τους αριστεροί – κριτικοί κινηματογράφου τους ψιλοξέσκισαν.

Καπάκι ήρθε και η οργισμένη ανοικτή επιστολή του Penn για ένα επεισόδιο του South Park, στο οποίο οι Parker και Stone σατίριζαν τη “Vote or Die” καμπάνια του ράπερ P. Diddy, το περασμένο φθινόπωρο στο MTV. Ο συντηρητικός μπλόγκερ Matt Drudge δεν έχασε ευκαιρία να την αναδημοσιεύσει.

Μιλώντας όμως για σάτιρα, δε μένω στο προφανώς σατιρικό South Park, αλλά βάζω μέσα και το νέο στυλ καφενειακής ειδησεογραφίας και σχολιασμού, που στην Αμερική εκπροσωπείται από κανάλια σαν το Fox News, αστέρες του talk radio σαν τον διαβόητο Rush Limbaugh (διαβάστε τι βρήκε να πει για το Abu Ghraib), και πολλά μπλογκ.

Για ένα πρόσφατο παράδειγμα, δείτε την ατάκα του πολιτικού σχολιαστή του Fox, John Gibson, αμέσως μετά την ανακοίνωση της ΔΟΕ, ότι οι Ολυμπιακοί του 2012 θα γίνουν στο Λονδίνο:

By the way, just wanted to tell you people, we missed — the International Olympic Committee missed a golden opportunity today. If they had picked France, if they had picked France instead of London to hold the Olympics, it would have been the one time we could look forward to where we didn’t worry about terrorism. They’d blow up Paris, and who cares?

Φαντάζεστε τι έγινε στην αριστερή μπλογκόσφαιρα μ’ αυτό το σχόλιο.

Ένας από τους λόγους που το υπερδεξιό Fox News του Rupert Murdoch μαμεί και δέρνει στην τηλεοπτική αγορά της Αμερικής, είναι ότι πουλάει σχολιασμό έξω απ’ τα δόντια – και χωρίς πολύ σεβασμό στις ευαισθησίες των liberals. Η τσαντίλα των τελευταίων, απλά ταϊζει την κουλτούρα του Fox και ενισχύει το στερεότυπο των humorless liberals, των ελίτ και των ακαδημαϊκών που έχουν χάσει την επαφή τους με το “μέσο Αμερικανό”. Μαζί μ’ αυτήν χάνουν τη μάχη των ιδεών, και τη μάχη των εκλογών. (Γι’ αυτό είναι καλό για κάθε Bill O’ Reilly να υπάρχει κι ένας Michael Moore)

Η διαφορά με την Ελλάδα λοιπόν, είναι ότι εδώ στην Εσπερία η “πρόκληση της σάτιρας” έχει πολιτικοποιηθεί – πάει να ενταχθεί στα λεγόμενα culture wars (χωρίς να παύει να υπάρχει και έξω από αυτά*).

* Δείτε ας πούμε την αντίδραση του βουλευτή Bachus σε ένα σχόλιο του (αριστερού) δημοσιογράφου-κωμικού Bill Maher για τις δυσκολίες της αμερικανικής στρατολογίας. Κι αυτή δεν ήταν η μοναδική φορά που κάποιος έχει ζητήσει να κλείσει η εκπομπή του Maher.

17 July, 2005 στις 2:23 pm
5
Από: pitsirikos

(early in the morning)

Πρώτα-πρώτα να σε βεβαιώσω πως ο Τζιμάκος δεν πέταξε μια ατάκα. Σε τέσσερις εκπομπές και για αρκετή ώρα έλεγε και ξανάλεγε τα ίδια πράγματα -όχι δεν γέλασα καθόλου(ίσως φταίει το χιούμορ μου). Δεν μπορώ να μπω στο μυαλό κανενός αλλά κατά την ταπεινή μου γνώμη μιλούσε “σοβαρά” -μη σου πω πως ήταν και τσαντισμένος. Δεν είχα δει την αναφορά του Δ. στην ίδια εκπομπή αλλά όπως καταλαβαίνεις τα άκουσαν κι άλλοι. Είναι σάτιρα αυτό επειδή εκφέρεται από τα χείλη κάποιου που θεωρείται “σατιρικός” ή όχι; Επίσης αν κάνεις σάτιρα δικαιούσαι να πεις ό,τι σου κατέβει στην καρκάλα για οποιοδήποτε θέμα; Δεν έχω απάντησεις- αναρωτιέμαι.

(Πάντως είναι πολύ αστείο να ακούς κάποιον να τα χώνει στο σύστημα και να προτρέπει σε ανταρσία και ενδιάμεσα στην εκπομπή του να ακούς δεκάδες διαφημιστικά μηνύματα με αυτά των πολυεθνικών να κυριαρχούν. Τουλάχιστον σε αυτό το θέμα οι blogger είναι πιο τίμιοι -για την ώρα τουλάχιστον.)

Δεν ξέρω ποια είναι η καλύτερη απάντηση όταν η σάτιρα “μηδενίζει” αλλά με απασχολεί το ζήτημα -δεν σου κρύβω πως αυτό συμβαίνει και για ιδιοτελείς λόγους. Θέλω και προσπαθώ να γράψω (όχι στο blog) καλή σάτιρα -μένει να δω αν μπορώ- και θέλω να ξεκαθαρίσω μερικά πράγματα. Απαντάς στους επικριτές σου ή όχι; (αυτό που έγραψε η stav, αν και η stav το έγραψε για να μου κάνει πλάκα)

Οι τύποι του South Park είναι εξαιρετικοί -φοβερά ταλέντα. Ο μόνος ενδοιασμός που έχω είναι πως δεν μπορείς να είσαι το ίδιο αιχμηρός με αυτόν που έχει την εξουσία όσο με αυτόν που δεν την είχε ποτέ. Αυτό αφορά βέβαια περισσότερο την πολιτική σκηνή στην Ελλάδα και την ελληνική πραγματικότητα-στις ΗΠΑ είναι αλλιώς τα πράγματα. Απάντησαν στον Σον Πεν ή το άφησαν να περάσει; (Η απάντηση του Πεν πάντως makes sense – συμφωνώ με αυτό που λέει.)

Κάτι ακόμα που παρατηρώ : αυτοί που κάνουν σάτιρα νιώθουν διαρκώς την ανάγκη να γίνουν όλο και πιο αιχμηροί αφενός για να μην τυποποιηθούν κι αφετέρου για να μην ξεπεραστεί η σάτιρά τους. Αυτό οδηγεί πολλές φορές σε απίστευτες χοντράδες που δεν έχουν καθόλου γέλιο. Κάποια στιγμή δεν έχει πιο πέρα να πας και γίνεσαι γραφικός. Σαφώς δεν μπορεί ούτε πρέπει να υπάρξει λογοκρισία αλλά ο σατιρικός συγγραφέας ή σχολιαστής καλό θα ήταν να αυτολογοκρίνεται -αυτό σηκώνει πολλή συζήτηση και δεν είμαι σίγουρος για το πως μπορεί να γίνει αυτό. Είναι προφανώς προσωπική υπόθεση του καθενός. Βέβαια υπάρχει και το κοινό που μπορεί να σου γυρίσει την πλάτη και μάλλον αυτό είναι ο καλύτερος κριτής.

Κάτι ακόμα : μηνύσεις πέφτουν στις ΗΠΑ για σατιρικά ή “σατιρικά” σχόλια;

(ωραίο θέμα είναι αυτό -για μένα τουλάχιστον -πάντως στην Ελλάδα επειδή όλοι γνωρίζονται με όλους η σάτιρα δεν είναι σε καλό επίπεδο -καθόλου αιχμηρή και ξεπέφτει εύκολα στις προσωπικές “κακιούλες” και την εμπάθεια – η προσωπική εμπάθεια είναι εχθρός της σάτιρας)

17 July, 2005 στις 8:07 pm
6
Από: yorgos

Κάτι ακόμα : μηνύσεις πέφτουν στις ΗΠΑ για σατιρικά ή “σατιρικά” σχόλια;

Όχι. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκοψε το βήχα όσων θα ήθελαν να το δοκιμάσουν, με την απόφαση στην υπόθεση Hustler v Falwell (1988). Πιθανόν να τη θυμάσαι, αν έχεις δει την ταινία του Μίλος Φόρμαν για τη ζωή του Λάρι Φλυντ (total sleazeball, αλλά μέγας ήρωας της ελευθερίας του λόγου). Η σάτιρα δημοσίων προσώπων, όσο σκληρή και να ‘ναι, προστατεύεται συνταγματικά.

Απάντησαν στον Σον Πεν ή το άφησαν να περάσει; (Η απάντηση του Πεν πάντως makes sense – συμφωνώ με αυτό που λέει.)

Τον πήραν στο ψιλό – νομίζω μάλιστα ότι χρησιμοποίησαν το γράμμα του και στο μάρκετινγκ της ταινίας. Πολλά εξηγούνται σ’ αυτή τη συνέντευξη με τη Heather Havrilesky, στο Salon. Η κουβέντα τους είναι εντελώς χαζή, αλλά δείχνει πόσο απλοϊκή εικόνα έχουν αυτοί οι δύο καταπληκτικοί κωμικοί για το ρόλο της Αμερικής στον κόσμο (dicks vs assholes… heh).

Στην ουσία ο Πεν έχει δίκιο. Το είχα δει το επεισόδιο και γέλασα πολύ (εδώ που τα λέμε το “vote or die” με τον P. Diddy σήκωνε μπόλικη πλάκα). Αλλά το μήνυμα ήταν ηλίθιο. “Αν είσαι άσχετος καλύτερα μην ψηφίζεις”. ΟΚ. How about: “αν είσαι άσχετος, καλύτερα ξεστραβώσου, για να μπορέσεις να ψηφίσεις”;

Εκεί που ο Σων μας τα χάλασε, ήταν στην αντίδραση. Κατάφερε να γίνει τόσο patronizing και αντιπαθής, έπαιξε τόσο τέλεια το ρόλο που του είχαν γράψει αυτοί οι δύο, που έχασε τις εντυπώσεις.

*

Συμφωνώ με όσα λες για τη σάτιρα, αν και με ενδιαφέρουν περισσότερο οι καταναλωτές της – όχι οι πραματευτές της (πάντα θα βρεθεί αυτός που θα πει τη χοντράδα – κι έχει κάθε δικαίωμα). Και για να πω την αλήθεια, ειδικά σε ότι αφορά τα ελληνικά πράγματα, υπάρχει κάτι που με απασχολεί πολύ περισσότερο απ’ την ενδεδειγμένη αντίδραση στη χοντρή σάτιρα του mass media προβοκάτορα: πώς αντιμετωπίζεται η καλοπροαίρετη κακία (oxymoron if there ever was one, eh michi? πεσ’ την και βλακεία) του απλού ανθρώπου;

Άλλη κουβέντα αυτή, αλλά συγγενής – μιλάμε για δύο μορφές λόγου που χρειάζονται ιδιαίτερη μεταχείριση.

18 July, 2005 στις 12:27 am
7
Από: pitsirikos

Εντάξει, το να σε γελοιοποιήσουν στο South Park μπορεί να είναι και …καλό. Ο Σον Πεν έχει το σεβασμό μου γιατί αυτός τουλάχιστον κάτι διακινδυνεύει.

Καλοπροαίρετη κακία; Βλακεία; Αυτά είναι σύμφυτα με την ύπαρξή μας. Ούτε ο Σωκράτης αναφέρθηκε στη βλακεία, ούτε ο Χριστός, ούτε ο Μαρξ- δεν είναι τυχαίο. Ο Τρότσκι κάτι πήγε να πει αλλά τα μάζεψε άρον-άρον γιατί ήταν …περικυκλωμένος. Η σαϊεντολογία νομίζω πως θεωρεί τους βλάκες εχθρό της ανθρωπότητας, αλλά δεν ξέρω και πολλά.

Για ποια βλακεία μιλάμε; Την επίκτητη ή την …αυθεντική; Η επίκτητη κάνει φοβερή επίθεση τις τελευταίες δεκαετίες κι έχει όλα τα μέσα και τα όπλα στα χέρια της. (πχ τηλεόραση -ιδιωτεία κτλ)

Καλοπροαίρετη κακία είναι να πεις κάτι που δεν πρέπει -άθελά σου ίσως- σε κάποιον που δεν πρέπει; Να ρωτάς για παράδειγμα ένα παιδί “τι δουλειά κάνει ο πατέρας σου” χωρίς να γνωρίζεις πως είναι ορφανό; Ε, αυτό συμβαίνει -δεν είναι βλακεία, είναι ανθρώπινο.

Η μόνη παγκόσμια συνωμοσία είναι η συνωμοσία των ηλιθίων. Θέλει καθημερινό αγώνα για να βρίσκεσαι έξω από τον κύκλο της βλακείας και εκ των πραγμάτων θα σε νικήσει αρκετές φορές. Από την άλλη έχω δει έξυπνους ανθρώπους να κάνουν ή να λένε φοβερές βλακείες, ενώ έχω δει το βλάκα να κάνει την πιο έξυπνη κίνηση.

Επίσης είναι πολύ εύκολο να βαφτίζεις κάποιον “βλάκα” ή να σε βαφτίζει αυτός. Μια βλακώδης κίνηση σήμερα, μπορεί να αποδειχτεί πανέξυπνη σε βάθος χρόνου.

Η βλακεία δεν αντιμετωπίζεται. Το είπε και ο Εγγονόπουλος : “οι ηλίθιοι είναι αήττητοι”- έτσι είναι. Αυτό που ξέρω από προσωπική εμπειρία είναι πως είναι χρήσιμο μερικές φορές να κάνεις το βλάκα – προσωπικά δεν χάνω ευκαιρία. I do it all the time! Στο “βλάκα” συνήθως συγχωρούνται τα πάντα.

Σήμερα οι πάντες θεωρούν όλους τους άλλους ηλίθιους – …δημοκρατία!

(αυτή η κουβέντα δεν έχει τέλος -προϋποθέτει δε πως την κάνουν έξυπνοι – το να θεωρεί όμως κάποιος τον εαυτό του έξυπνο είναι κατά την ταπεινή μου γνώμη φοβερή βλακεία – ο έξυπνος δεν “φαίνεται” αλλά προτιμά το “λάθε βιώσας”)

18 July, 2005 στις 3:18 am
8
Από: yorgos

Ε.. ποιά κουβέντα έχει τέλος; Ανακυκλώνονται, πάνε κι έρχονται. Φαντάζομαι πως κάποια παιδιά του Negroponte, στο ΜΙΤ, θα έχουν υπολογίσει και τη μέση συχνότητα εμφάνισης κάποιων ιντερνετικών threads.

Όταν γράφω, που λες, για την “καλοπροαίρετη κακία του απλού ανθρώπου” έχω στο μυαλό μου κάτι πολύ συγκεκριμένο: έναν άγιο άνθρωπο, την κυρία Αλεξάνδρα από τη Μηχανιώνα, που μέσα στην αγιότητά της παρακινεί και το εγγόνι ή το ανήψι της να κάνει κάτι, “μη μας πάρει ο Αλβανός τη σημαία”. Θα μπορούσε να είναι δική μου, αγαπημένη θεία η Αλεξάνδρα. Είναι καλή καρδιά, είναι τίμια, δε μισεί, αλλά..

18 July, 2005 στις 11:15 pm
9
Από: pitsirikos

Κανείς δεν έκανε τον κόπο να εξηγήσει στη “θεία Αλεξάνδρα”. Ίσα-ίσα που τη βρίζουν κιόλας λέγοντάς της πως δεν είναι προοδευτική και να ξεχάσει αμέσως όσα της έμαθαν τόσα χρόνια. Δεν είναι το πρόβλημα η “θεία Α.”

(πολύ ωραίο θέμα Γεώργιε – θα έγραφα πολλά αλλά ξαφνικά μου έπεσε δουλειά)

19 July, 2005 στις 2:28 am
10
Από: stav

“…εδώ υπάρχει ένας έρωτας μεγάααλος, και σύ μιλάς για κάτι πράγματα μικράαα…”
Πιτσιρίκο σε μένα θα την “πέσεις” ή στον Γεώργιο; Ή μήπως είσαι και σύ fan του both-ways 😀

ΥΓ μου αρέσει να σε πειράζω γιατί τα παίρνεις με τη μία και χωρίς να τα αφήσεις να μουλιάσουν απαντάς. That said, εννοείτε ότι ο Τζιμάκος δε θα κάτσει να φάει ξύλο και ούτε πρέπει.

19 July, 2005 στις 3:43 am
11
Από: yorgos

Είδες που δεν έπεσε τελικά το σιδερένιο πουλί;

Κι απ’ ότι βλέπω έχεις ήδη πέσει με τα μούτρα στη μεσημβρινή ζώνη =P
w00t! Φθονώ σε, neighborette. Καύσωνας. Εσύ και το καρπούζι σου (κατακόκκινο και γεμάτο μαύρα σπόρια, όπως πρέπει). Soundtrack τα τζιτζίκια και ο Έλεγκανς.

19 July, 2005 στις 11:11 am
12
Από: pitsirikos

(late at night)

Γεώργιε μόλις κατάλαβα τι εννοούσες.

19 July, 2005 στις 3:47 pm
13
Από: pitsirikos

ρίξε μια ματιά εδώ

http://ta-nea.dolnet.gr/print_article.php?e=A&f=18293&m=P24&aa=1

20 July, 2005 στις 2:39 am
14
Από: yorgos

Εφ’ όσον το θέμα δεν είναι οι ανήλικοι – δηλαδή δε μιλάμε για ώρες προβολής, χρωματάκια/σχηματάκια, κλπ -, πρόκειται για ξεκάθαρη προσβολή της ελευθερίας του λόγου. Κι ο Μητσικώστας λέει θα κάτσει μαζί τους να τα συζητήσει…

Έχει παρατραβήξει αυτό το πράμα. Με μεγάλη χαρά θα συμμετείχα σε μπλογκοσφαιρική καμπάνια, με κάποιο ευπρεπές σλόγκαν – ας πούμε “Γαμιέται το ΕΣΡ”. Banner design anyone?

Θα μπορούσαμε να τους στείλουμε και την ξενιτεμένη, που ξέρει από Ναζγκούλ =)

20 July, 2005 στις 3:08 am