Η Τρίτη Ζωή του Γκέρχαρντ Σρέντερ


Όταν το σοσιαλδημοκρατικό “κάστρο” της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας έπεφτε, στις τοπικές εκλογές του περασμένου Μαΐου, ήταν σχεδόν βέβαιο ότι το πολιτικό άστρο του Γκέρχαρντ Σρέντερ θα έδυε μαζί με τη γερμανική σοσιαλδημοκρατία – την οποία ο ίδιος είχε προλάβει να μεταλλάξει (και διχάσει) με τη φιλελεύθερη στροφή του 2003. Η απόφασή του να πάει σε πρόωρες εκλογές, μόλις τρεις μήνες αργότερα, ερμηνεύτηκε περίπου ως βουτιά πάνω στο μαχαίρι.

Κι όμως μετά από μια εξαιρετική καμπάνια, ο Σρέντερ ανέτρεψε όλα τα προγνωστικά κι αναδείχτηκε στην ουσία νικητής του χτεσινού εκλογικού θρίλερ (οι 12 μονάδες της διαφοράς υπέρ των αντιπάλων του, Χριστιανοδημοκρατών, στην αρχή του μήνα περιορίστηκαν σε μόλις μία, την ημέρα των εκλογών). Με αναπτερωμένο ηθικό, ανακοίνωνε χτες βράδι στους έκπληκτους Γερμανούς πολιτικούς ρεπόρτερ ότι δε σκοπεύει να εγκαταλείψει σύντομα την Καγκελαρία.

Απαντώντας, η Άνγκελα Μέρκελ, μέχρι πριν λίγες μέρες σίγουρη πρώτη Καγκελαρίνα στην ιστορία της χώρας, δήλωσε έτοιμη να λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, αλλά κι η ίδια πρέπει να ήξερε ότι οι Σοσιαλδημοκράτες του SPD είναι αυτοί που ελέγχουν πλέον το παιχνίδι. Και το ελέγχουν γιατί είναι ικανοί να σχηματίσουν κυβέρνηση συνασπισμού χωρίς τη συμμετοχή των Χριστιανοδημοκρατών του CDU – κάτι που οι αντίπαλοί τους μάλλον αδυνατούν να πετύχουν.

Ποιά μορφή μπορεί να πάρει μια μετεκλογική συμμαχία που θα αφήνει εκτός νυμφώνος τους Χριστιανοδημοκράτες; Η επανασυγκόλληση της παλιάς σοσιαλδημοκρατίας, με τις ευλογίες της λαϊκιστικής, ξενοφοβικής αριστεράς του αποσχισθέντα Λαφοντέν, που – όπως αναμενόταν – έκανε θραύση στην πρώην Αν. Γερμανία, είναι εξαιρετικά αμφίβολη. Διόλου απίθανη, αντίθετα, δεν είναι η πρόσδεση των Φιλελευθέρων του Γκίντο Βέστερβελε (FDP) στο άρμα Σοσιαλδημοκρατών-Πράσινων, σε μια τραβηγμένη, αλλά όχι πρωτοφανή τριτοδρομική πολιτική συμμαχία που οι Γερμανοί έχουν ήδη βαφτίσει “Ampel” (μτφ. το “φανάρι”, από τα χρώματα των τριών κομμάτων).

Στην πρώτη του τηλεοπτική εμφάνιση μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο Βέστερβελε σχεδόν απέκλεισε τέτοιο ενδεχόμενο. Δεν ξέρω όμως πόσο θα επιμείνει σ’ αυτή την άρνηση όταν αντιληφθεί ότι μόνο με την “Ampel” έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει το πολιτικό κεφάλαιο που κέρδισε στις χτεσινές εκλογές (το 9,8% είναι το υψηλότερο ποσοστό που έχει συγκεντρώσει το FDP στην ιστορία του). Γιατί εκείνη και μόνο εκείνη είναι η συμμαχία στην οποία οι Φιλελεύθεροι θα έχουν ρόλο κλειδί – σε μια ενδεχόμενη συγκυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών-Σοσιαλδημοκρατών οι μικροί περισσεύουν.

Ακόμη κι αν συμβεί η περιλάλητη “Μεγάλη Συμμαχία” (θα είναι η πρώτη φορά μετά από 40 περίπου χρόνια), ο Σρέντερ θα παραμείνει ο κερδισμένος της υπόθεσης. Πρώτον γιατί, λογικά, η οικονομική πολιτική που θα ασκήσει η Συμμαχία ελάχιστα θα διαφέρει από το νεοφιλελευθερισμό light της Agenda 2010, που ο ίδιος λάνσαρε πρόπερσι. Δεύτερον, γιατί ο Σρέντερ θα μπορεί να επιστρέψει στην σοσιαλδημοκρατική ρητορεία, φορτώνοντας σε μεγάλο βαθμό το πολιτικό κόστος ενδεχόμενων νέων μεταρρυθμίσεων στους συνδαιτημόνες του, Χριστιανοδημοκράτες.

Αυτό πρέπει να το σκέφτονται ήδη αρκετοί μέσα στο CDU. Δε θα τους πειράξει ιδιαίτερα αν το δημόσιο πρόσωπο πίσω από μελλοντικές αντιδημοφιλείς αποφάσεις της Συμμαχίας είναι κάποιος σοσιαλδημοκράτης – γιατί όχι ο σημερινός Καγκελάριος;

*

Εν κατακλείδι, είτε ‘Ampel’ προκύψει από τις πολιτικές διεργασίες των προσεχών ημερών, είτε ΄Μεγάλη Συμμαχία”, κάποια πράγματα μοιάζουν βέβαια:

  • Οι Γερμανοί δεν είναι ακόμη έτοιμοι να δεχτούν περαιτέρω περιστολή του κοινωνικού τους κράτους. Η ατζέντα της Μέρκελ και ειδικά του ριζοσπάστη σκιώδη υπουργού οικονομίας της, Paul Kirchhof, μοιάζει να φοβίζει μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος, που ίσως επιδίωξε να της κόψει τη φόρα, στηρίζοντας στο παραπέντε τον ίδιο Σρέντερ εναντίον του οποίου κατέβαινε στους δρόμους την τελευταία διετία.
  • Ό,τι και να γίνει, αποκλείεται να προκύψει στη Γερμανία κυβέρνηση που να συνδυάζει ξεκάθαρο πρόγραμμα και πολιτική ισχύ. Η μεν Συμμαχία θα στερείται το πρώτο, η δε “Ampel” το δεύτερο – αφού οι χολωμένοι Χριστιανοδημοκράτες θα εξακολουθούν να διατηρούν τον έλεγχο της Bundesrat.
  • Με την οριστική απομάκρυνση του σεναρίου κυβερνητικής συμμαχίας CDU-FPD με Καγκελάριο τη Μέρκελ, οι Τούρκοι θα πρέπει να νιώθουν ένα βήμα πιο κοντά στην ένταξη τους στην ΕΕ (ένα από τα 500..). Οι ΗΠΑ, οι Ατλαντιστές της Ένωσης και ο φιλόδοξος κύριος Σαρκοζί, αντίθετα, μάλλον χάνουν ένα σύμμαχο που μέχρι πριν λίγες μέρες φάνταζε σίγουρος. Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς το σχετικό προσανατολισμό μιας ενδεχόμενης “Μεγάλης Συμμαχίας”.
  • Η Ανγκελα Μέρκελ βγαίνει εξαιρετικά αποδυναμωμένη μετά το χτεσινό αποτέλεσμα. Ακόμη και μέσα στο CDU, υποπτέυομαι ότι δε θα είναι πολλοί αυτοί που θα κλάψουν για την παρολίγο Μάγκι Θάτσερ της Γερμανίας.

Σίγουρα πολύ περισσότεροι θα είναι εκείνοι που θα συζητούν για καιρό το πώς ένας τελειωμένος πολιτικός κατάφερε να κεφαλοκλειδώσει την Καγκελαρία.



9 σχόλια


1

Ξέχασες το λεγόμενο Schwampel = schwarze Ampel = μαύρο φανάρι, συνασπισμό δηλ. CDU, FDP και Πράσινων. Γνωστό και ως συνασπισμός της Τζαμάικα (δεν κάνω πλάκα, μαύρο, κίτρινο και πράσινο είναι τα χρώματα της Τζαμάικα). Κατά την ταπεινή μου γνώμη πολύ πιθανό σενάριο. Οι Πράσινοι είναι πολύ ιδιαίτερο κόμμα, και βγήκαν αποδυναμωμένοι. Γι΄αυτό ίσως αρκεστούν στο υπουργείο Περιβάλλοντος και κάτι ακόμη αφήνοντας το υπουργείο Εξωτερικών στους Φιλελεύθερους που το θέλουν πάση θυσία.

19 September, 2005 στις 4:26 am
2
Από: talos

Πες με κολλημένο αλλά το λαϊκιστική, ξενοφοβική αριστερά του αποσχισθέντα Λαφοντέν από ποιο σημείο του προγράμματός της τεκμαίρεται; Επαναλαμβάνεται ad nauseam αυτό το περί Fremdarbeiter, αλλά δεν είναι ακριβώς ο μόνος που χρησιμοποιεί τον όρο καθώς φαίνεται, ενώ η θέση του κόμματος επί θεμάτων μετανάστευσης δεν θεωρείται άξια ρεπορτάζ.

Ενδιαφέρον επίσης έχει πως ένας σχηματισμός με πολιτικό πρόγραμμα στα δεξιά του ΣΥΝ (ο Λαφονταίν είναι παλαιάς κοπής Σοσιαλδημοκράτης), χαρακτηρίζεται στον τύπο ως ακροαριστερός.

Προφανώς χαίρομαι που η Γερμανία ξανα-αποκτά αριστερό κόμμα στο κοινοβούλιό της…

19 September, 2005 στις 5:33 am
3
Από: yorgos

Αντρέα: Δεν ξέρω Γερμανικά γμτ κι έτσι χάνω πολύ χρήσιμο commentary σε μπλογκ και παραδοσιακά ΜΜΕ. Ο Φίσερ δεν το έχει αποκλείσει, αλλά πραγματικά δε βλέπω πώς οι πράσινοι θα κολλούσαν σε μια τέτοια συμμαχία. Βρίσκονται στα αριστερά του SPD, συνεργάζονται μαζί του εδώ και χρόνια, οι εκλογικές απώλειές τους δεν ήταν σπουδαίες, και δε μου φαίνονται και τόσο απολιτίκ, ώστε να αρκεστούν σε ένα υπουργείο με αντάλλαγμα τη συναίνεσή τους σε άλλα θέματα. Απ’ όλους τους δυνατούς κυβερνητικούς συνασπισμούς, η “Τζαμάικα” μου φαίνεται ο λιγότερο πιθανός (ΟΚ, δεύτερος από τον πάτο, λίγο πάνω από τη συμμαχία CDU-FDP-Linkspartei =)

Μιχάλη: Μα νομίζω ότι αυτή τη στιγμή ο Λαφοντέν είναι κλασικός αριστερός populist. Ο λαϊκισμός του είναι περισσότερο θέμα ρητορικής, τακτικής και εικόνας. Δεν παρακολουθώ τα γερμανικά μήντια, ούτε στενά τον ίδιο το Λαφοντέν, αλλά απ’ ότι θυμάμαι τα τελευταία χρόνια έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων, από τηλεοπτικός μαϊντανός μέχρι τελευταίος σαμουράι του κράτους πρόνοιας από τις σελίδες της δεξιάς φυλλάδας Bild. Και σαν προσωπικότητα είναι εγωκεντρικός και αντιπαθής – ένας Galloway στο πιο ενοχλητικό. Πρόσεξε πώς έχει τραβήξει πάνω του τα φώτα της δημοσιότητας, βασιζόμενος στην ουσία στην εκλογική βάση του PDS (φαντάζομαι βέβαια ότι αυτό είναι και στρατηγική επιλογή της νέας συμμαχίας)

Tο “ξενοφοβική αριστερά” είναι όντως υπερβολικό και αναπαράγει σε κάποιο βαθμό το spin του Φίσερ και του SPD. Αλλά κι ο Λαφοντέν δεν είναι αθώα περιστερά. Ακόμα δεν έχω δει, ας πούμε, πειστικό rebuttal αυτού του αποσπάσματος από πρόσφατο άρθρο στο Spiegel:

And he has already provided a number of difficult-to-misunderstand clues about what route he will take. Early last week, Lafontaine suddenly transformed himself into a run-of-the-mill populist a la Joerg Haider or Pim Fortuyn. It is the state’s duty, he deadpanned, to protect German fathers and mothers from having their jobs taken by foreign workers. Even worse, the word he used, Fremdarbeiter or foreign worker, is a no-no in Germany. That, after all, is what Hitler called them. Should one conclude that Lafontaine merely tripped over his own tongue? Hardly. A quick glance at his most-recent book tells a slightly different story. In it, as the influential weekly Die Zeit reported last week, he writes about the “forced immigration” that has been shoved down the nation’s throat by Germany’s elite. He wants to withdraw citizenship from all those who “don’t speak the German language, don’t pay their share of taxes and finance the social state.” And he expresses his concern that the US will no longer have a white majority in 50 years.

Κι αν κανείς δεν μπορεί στα σοβαρά να αποκαλέσει το Λαφοντέν νεοφασίστα με βάση κάποια τελευταία γραπτά του ή την επιλογή φορτισμένων όρων όπως το Fremdarbeiter, μπορεί σίγουρα να του καταλογίσει οπορτουνισμό και προσπάθεια προσεταιρισμού ψήφων διαμαρτυρίας, ανεξαρτήτως προέλευσης. Το αυτό για τους συνεργάτες του, πρώην κομμουνιστές της Α. Γερμανίας, που αποφεύγουν επιμελώς να σκαλίσουν την πληγή της ξενοφοβίας στην ανατολή.

Είναι εν πολλοίς η συζήτηση που φούντωσε μετά το Γαλλικό δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα: η “συμμαχία των άκρων”, όχι με την έννοια κάποιας ευρείας ιδεολογικής ταύτισης ή προγραμματικής σύμπλευσης, αλλά βάσει της ανησυχητικά overlapping πολιτικής πελατείας ακροδεξιάς και τμήματος της αριστεράς. Είναι θέμα βάσης δηλαδή. Υποθέτω ότι είναι καλύτερα αυτή τη δεξαμενή μπερδεμένων και αποξενωμένων ψηφοφόρων να την προσεταιριστεί μια λαϊκιστική αριστερά, απ’ ότι μια ακροδεξιά. Απ’ την άλλη, μια τέτοια τακτική μπορώ να τη δω μόνο σαν ήττα της αριστεράς σε επίπεδο αρχών (και τελικά ριψοκίνδυνο χάιδεμα ιδεών που πρέπει να πολεμηθούν).

19 September, 2005 στις 9:41 am
4
Από: talos

Εξαφαίστηκε στο πουθενά ένα σχόλιό μου. ΕΠαναλαμβάνω ταχύτερα: δεν έχω εμπιστοσύνη στην κάλυψη ούτε του Linke ούτε του Λαφονταίν από το Σπίγκελ. Πρόχειρος αντίλογος στο Lenin’s Tomb από ακτιβιστή του Linke.

Αριστερά και ακροδεξιά απευθύνονται σε παρόμοια κοινωνικά στρώματα, και απαντάνε με διαφορετικό τρόπο στην περιθωριοποίησή τους. Δεν υπάρχει ζήτημα στο βαθμό που οι απαντήσεις είναι διαμετρικά αντίθετες.
Τέλος η αντι-ναζί προσωπικότητα του Linke προβάλλεται ιδεωδώς μέσω της συνρόφισσας Julia Bonk, η οποία συνδυάζει τον μαχόμενο αντιναζισμό με κάποια φωτογένεια.

19 September, 2005 στις 3:56 pm
5
Από: talos

Missing link: περί της Julia Bonk

19 September, 2005 στις 3:57 pm
6

talos:
Συγνώμη αλλά τη λογική του συγκεκριμένου activist δεν την πιάνω.
Κατ’ αρχήν προσπαθεί να μας πείσει πως παρανοήθηκε η δήλωση Lafontain:
However, the point is that the context of Lafontaine’s speech was completely ignored. Lafontaine didn’t blame low-paid migrant workers but on the contrary he attacked businesses exploiting them by paying them less than German workers and demanded a minimum wage to protect all workers.

Και συνεχίζει με το απίστευτο:
In fact, the emergence of the Left Party completely wrecked the strategy of the Nazi parties to capitalize on the protest vote. Before the united left emerged, it seemed that the Nazi parties, who had forged an alliance for the first time, could win seats in the Bundestag. With the left offering a credible anti-neoliberal alternative, the Nazis have been completely marginalized.

Αν αυτό δεν είναι παραδοχή πως έχουν στη εκλογική τους βάση ξενόφοβους νεοαναζί, τι είναι;

Όσο για τη συμπαθή Julia, μεταφράζω το σχόλιο ενός από τους αναγνώστες του blog:
Schade, dass sie PDSlerin ist. Aber wahrscheinlich hatte sie noch keine Zeit für Zeitgeschichte

Κρίμα που είναι του PDS. Πιθανότατα δεν πρόλαβε να μελετήσει ακόμη Ιστορία…

20 September, 2005 στις 2:00 am
7
Από: talos

“Αν αυτό δεν είναι παραδοχή πως έχουν στη εκλογική τους βάση ξενόφοβους νεοαναζί, τι είναι;”

Είναι παραδοχή πως απευθύνονται στα ίδια *κοινωνικά στρώματα* και προσφέρουν μια “καλύτερη” ψήφο διαμαρτυρίας σε αυτόν τον κόσμο εναντίον των “μεταρρυθμίσεων” που ανησυχούν πως θα τους περιθωριοποιήσουν περισσότερο. Π.χ. στην εύλογη αντίδραση όσων έχουν μείνει άνεργοι ή έχουν δει τα μεροκάματά τους να μειώνονται αντί για το “έξω οι ξένοι” των ναζί, λένε *βασικό μεροκάματο* σε όλους. Η διαφορά είναι νομίζω φανερή.

20 September, 2005 στις 4:21 am
8

“την εύλογη αντίδραση όσων έχουν μείνει άνεργοι ή έχουν δει τα μεροκάματά τους να μειώνονται αντί για το “έξω οι ξένοι” των ναζί, λένε *βασικό μεροκάματο* σε όλους. Η διαφορά είναι νομίζω φανερή.”
Το μόνο που είναι φανερό είναι εδώ είναι πως μιλάμε για απίστευτο λαϊκισμό. Ελάχιστες αποδοχές είναι ήδη καθεριωμένες στη Γερμανία (διαπραγματεύονται μεταξύ σωματείων και εργοδοτών) και είναι μάλιστα και πολύ υψηλές. Πρόκειται για τα λεγόμενα Tarifvertraege. Μια πλήρη λίστα θα βρείτε εδώ. Για παράδειγμα, εργάτης σε κωστοϋφαντουργία στην Ανατολική Γερμανία έχει ελάχιστες αποδοχές 1256 Ευρώ μηνιαίως με καθαρή εγασία 7,26 ώρες ημερησίως.

Το πρόβλημα στη Γερμανία είναι η ανεργία (κυρίως στην Ανατολική) που αυξήθηκε πάρα πολύ με τους Σοσιαλδημοκράτες. Οι υποσχέσεις για μια μαγική μεταρύθμιση με “βασικό μεροκάματο για όλους” είναι απλά BS.

20 September, 2005 στις 5:07 am
9
Από: talos

Κατά κλάδο συλλογικές συμβάσεις πράγματι υπάρχουν. Ελάχιστος μισθός/μεροκάματο δεν υπάρχει… o Σρέντερ είχε δηλώσει ότι θα εισαγάγει ελάχιστο μισθό εκεί που δεν επιτυγχάνονται κλαδικές συμφωνίες. Πρόκειται για σύνθημα του Linke που υιοθέτησε το SPD.

Όσο για την ανεργία οι σοσιαλδημοκράτες την πήρανε το 97 στο 9,7%, την έφτασαν στο 7,8%το 2000 (όπου ήταν και το 93) – και μετά ξανανέβηκε ~10%. Όχι ακριβώς “πάρα πολύ”. Να σημειωθεί ότι από το 2000 και μετά ήταν που οι Σοσιαλδημοκράτες έκαναν την “στροφή στην αγορά” (τέλη 1999: αποπομπή του Λαφονταίν) και έπαψαν να είναι στην ουσία σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Πρόκειται προφανώς περί συμπτώσεως;

20 September, 2005 στις 9:25 am