Καπιταλισμός με συνείδηση!


O ιδρυτής και CEO της αλυσίδας Whole Foods, ο πιο διάσημος εν ζωή οικονομολόγος και ο ιδρυτής και CEO της εταιρίας ημιαγωγών Cypress (φημολογούμενα, κατά το άρθρο, ένα από τα “πιο σκληρά αφεντικά στην Αμερική”) συζητούν στο τεύχος Οκτωβρίου του Reason περί εναλλακτικών καπιταλιστικών μοντέλων επιχείρησης και την φύση του κέρδους (το κέρδος ως στόχος, το κέρδος ως μέσο για την επίτευξη στόχων, ή και τα δύο ως η ιδιωτική και κοινωνική έκφανσή του).

Ο Mackey αυτοσυστήνεται ως libertarian επιχειρηματίας αλλά με πίστη σε ένα διαφορετικό φιλοσοφικό μοντέλο του επιχειρήν: αυτό που δημιουργεί αξία για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη (stakeholders) πέρα από τους επενδυτές (πελάτες, εργαζόμενους, προμηθευτές και τις τοπικές κοινότητες των οποίων «μέλος» είναι η επιχείρηση). Στο μοντέλο αυτό το κέντρο είναι ο stakeholder και όχι ο μέτοχος (shareholder). Ο στόχος του CEO είναι η σωστή ισορροπία της αξίας που επιφέρει η λειτουργία μιας επιχείρησης για τον κάθε stakeholder.

O Mackey επίσης αναφέρεται και στην φιλανθρωπία που μπορεί να ασκηθεί από μια επιχείρηση. Εφόσον υπάρχει μέριμνα στο καταστατικό της εταιρείας και οι επενδυτές αποφασίζουν ελεύθερα και ενημερωμένα για τις μετοχές που αγοράζουν, η φιλανθρωπία της επιχείρησης είναι και θεσμικά κατοχυρωμένη.

Ο Friedman πιστεύει πως, στην ουσία, ο Mackey λειτουργεί εντός του πλαισίου μεγιστοποίησης των κερδών – επιχειρήσεις τύπου Whole Foods λειτουργούν μέσα σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο επιχειρηματικότητας με κοινωνική συνδρομή αποβλέποντας στην μακροπρόθεσμη κερδοφορία. Πέρα από αυτό, κρίνει πως η επιχειρηματική φιλανθρωπία στην Αμερική αποτελεί κακό φαινόμενο με ρίζες στις διαστρεβλώσεις που επιβάλλει το φορολογικό καθεστώς. Υποστηρίζει επίσης, πως καμία επιχείρηση δεν είναι ιδιαίτερα ικανή (ή περισσότερο ικανή από το άτομο) να αποφασίσει για το πως μπορεί να διανεμηθεί η φιλανθρωπική βοήθεια.

Πέρα από τις γενικές παρατηρήσεις, για να βγάλει κανείς άκρη, χρειάζεται μια μεγάλη συζήτηση που έχει να κάνει με δομές της εκάστοτε αγοράς, πιθανές αποτυχίες της αγοράς, πιθανές αποτυχίες τοπικών κυβερνήσεων, την εισαγωγή αναποτελεσματικοτήτων και διαστρεβλώσεων κ.α. Όπως αντιλαμβάνομαι τα επιχειρήματα θεωρώ πως υπάρχει μια μικρή διαφορά στα δύο μοντέλα: το αν το ιδρυτικό στέλεχος (και όχι ο επενδυτής) βλέπει την κοινωνική συνεισφορά της επιχείρησης ως ηθική ευθύνη/χρέος προς το σύνολο ή όχι. Στην δεύτερη περίπτωση, ο επιχειρηματίας πιστεύει πως η προσφορά της επιχείρησης είναι η ύπαρξη της ίδιας της επιχείρησης και η κοινωνική συνεισφορά (όταν παρατηρείται) είναι μια κατά βάση υποκριτική κίνηση δημιουργίας ενός façade και αλλοίωσης του perception που έχει το κοινωνικό σύνολο για την επιχείρηση – μια κίνηση που προσβλέπει φυσικά στην μεγιστοποίηση των κερδών. Ίσως, αν μπορεί κανείς να ζήσει με την υποκρισία ευεργεσιών τύπου Ronald McDonald, τότε τα δύο μοντέλα ίσως και να μην κάνουν και τόσο μεγάλη διαφορά στο επίπεδο ευημερίας όλων των εμπλεκομένων πλευρών. Λέτε το μοντέλο της Cypress να είναι καλύτερο;



4 σχόλια


1

Προσωπικά δε βλέπω μεγάλη διαφορά. Οι ευεργεσίες του Mackey λειτουργούν απλά ως ένα ακόμη τρόπος (από τους πολλούς που υπάρχουν) να διατηρείς ή να ενισχύεις την πελατεία σου. Βρήκα πολύ πετυχημένη τη φράση του Rogers πως ο τίτλος στο άρθρο του MacKey θα έπρεπε να ήταν “How Business and Profit Making Fit Into My Overarching Philosophy of Altruism.”

Το μόνο που μου φαίνεται σωστό στο τρόπο σκέψης του MacKey είναι πως έτσι ο καπιταλισμός φαίνεται να έχει ένα πιο ανθρώπινο πρόσωπο. Είναι πάντα πιο έυκολο να δείξεις στους ανθρώπους τα βραχυπρόθεσμα οφέλη και όχι τα μακροπρόθεσμα που μπορεί να είναι και τα πιο σημαντικά.

15 October, 2005 στις 7:48 am
2
Από: yorgos

Παρ’ ότι ο Mackey με εκφράζει σαφώς περισσότερο, σε ένα πράγμα συμφωνώ και με τους δύο κυρίους: αν η Cypress λειτουργούσε με τη φιλοσοφία του Mackey και το Whole Foods με εκείνη του Rodgers, σήμερα δε θα διαβάζαμε αυτό το debate γιατί και οι δύο εταιρίες θα είχαν πεθάνει προ πολλού. Πιο ενδιαφέρον θα ήταν ένα τέτοιο debate με εκπροσώπους εταιριών που δραστηριοποιούνται σε… equal opportunity industries. Δεν ξέρω αν το software και το Google v. Microsoft θα ήταν ένα καλό παράδειγμα.

Και μια ελαφρώς ειρωνική παρατήρηση: το καταπληκτικό Whole Foods – upscale σουπερμάρκετ που ειδικεύεται στα βιολογικά προϊόντα (για την ακρίβεια: σνομπάρει ό,τι έχει μέσα χημικά, συντηρητικά κλπ) και που σε κάνει να αισθάνεσαι πιο υγιής μόνο που αναπνέεις τον αέρα του – είναι μια επιχείρηση με πολύ συγκεκριμένη πελατεία. Στην περιοχή μας, για παράδειγμα, τη χαρούμενη, κοινωνικά και περιβαλλοντικά ευαίσθητη μπουρζουαζία που έχει εν πολλοίς δημιουργήσει η βιομηχανία του Rodgers.

15 October, 2005 στις 11:19 am
3
Από: μαικωλ

Σ: Αυτό το “φαίνεται να έχει ένα πιο ανθρώπινο πρόσωπο” είναι το κλειδί της υπόθεσης. Ο Mackey υποστηρίζει πως οι κοινωφελείς ενέργειες της επιχείρησης δεν πρέπει να είναι προκάλυμμα άλλων στόχων. Λεει σε κάποιο σημείο: “I believe if economists and business people consistently communicated and acted on my message that “the enlightened corporation should try to create value for all of its constituencies,” we would see most of the resistance to capitalism disappear.” Προσωπικά, δεν πιστεύω σε πεφωτισμένους επιχειρηματίες αλλά σε ιδανικούς θεσμούς που αποτελούν το περιβάλλον για την ελεύθερη οικονομική δραστηριότητα – δηλαδή σε πεφωτισμένες νομικές διατάξεις, σαφείς κανόνες του παιχνιδιού, απρόσκοπτη και αναλλοίωτη ροή πληροφορίας για την λειτουργία των επιχειρήσεων (διαφάνεια), accountability, ενημέρωση του καταναλωτή etc. Υπάρχουν λίγες εξαιρέσεις επιχειρηματιών αλλά ποτέ κάτι τέτοιο δεν θα αποτελέσει τον κανόνα…

y: Ναι, η επιβίωση του μοντέλου Whole Foods μπορεί να είναι εύκολα αποτέλεσμα των affluent societies των πόλεων στις οποίες ζούμε σε συνδυασμό με φαινόμενα περιβαλλοντικών καμπυλών Kuznets. Θέλω να δω πως θα αντιδράσουν τέτοιες επιχειρήσεις σε περιόδους recession!

15 October, 2005 στις 1:21 pm
4
Από: Ilias

Γιατί εμένα αυτά μου ξυπνούν μνήμες κομμουνιστικών ενδοσκοπήσεων-αναθεωρήσεων της εποχής γκλάσνοστ (Ασπιρίνες για τον ετοιμοθάνατο – όταν έβλεπαν τον μπαμπούλα της κατάρρευσης να έρχεται κεφάτος);

Νομίζω ότι η πλήρης επικράτηση της αρχής της μεγιστοποίησης του κέρδους (και ο όλο και πιο κοντόθωρη προοπτική για το πότε πρέπει να μπει το παραδάκι στην τσέπη των βασικών μετόχων), έχει στερήσει από την οικονομία της αγοράς τη δυνατότητα να εντάξει οργανικά στον μηχανισμό της ένα πρακτικό και ουσιαστικό μηχανισμό κοινωνικής ευθύνης.

Τώρα; τρεχάτε ποδαράκια μου…

19 October, 2005 στις 1:08 am