iPhone: Ανώδυνες υστερίες, κουλτούρες καινοτομίας


Ελάχιστα εκπλήσσει το ευπώλητο ενός γκάτζετ που αναγορεύει το χάδι σε μέθοδο χειρισμού. Δεν ισχύει το ίδιο για τη θέα έξυπνων καταναλωτών και μυστών της υψηλής τεχνολογίας που κατασκηνώνουν επί μέρες έξω από εμπορικό κατάστημα περιμένοντας την εμφάνιση ενός τέτοιου γκάτζετ.

Τα τεχνικά και σχεδιαστικά χαρακτηριστικά του κατά θεολογική συναίνεση “επαναστατικού” iPhone, της νέας πολυσυσκευής τσέπης της Apple, είναι ήδη μπαγιάτικα νέα. Πιο ενδιαφέρουσα κι από τη σέξι συσκευή (για την οποία, παρά το μπλαζέ της εισαγωγής, θα ξηλωθώ χωρίς δισταγμό σε πρώτη ευκαιρία) είναι η μαζική υστερία που φούντωνε γύρω της τους τελευταίους έξι μήνες και εξερράγη την περασμένη Παρασκευή σε έναν άνευ προηγουμένου παροξυσμό έξω από τα μοδάτα Apple Stores σε δεκάδες αμερικανικές πόλεις.

Οι ουρές είχαν ξεκινήσει να σχηματίζονται μέρες πριν το επίσημο ντεμπούτο του περιλάλητου. Μπροστά στον επιβλητικό κύβο της 5ης λεωφόρου στη Νέα Υόρκη συνωστίζονταν γιάπηδες και geeks. Στη γειτονική Φιλαδέλφεια, ο δήμαρχος συνελήφθη καθήμενος σε σκαμνάκι μεγαλοβδομαδιάτικου εσπερινού, μέσα στη βροχή. Στο Σαν Φρανσίσκο οι ντιλετάντηδες της πόλης έκαναν mingle με άστεγους που είχαν πιάσει σειρά επί πληρωμή. Λίγο νοτιότερα, στην καρδιά του Σίλικον Βάλεϊ, μια χαρούμενη σύναξη νέων επιχειρηματιών, φοιτητών και μπαρουτοκαπνισμένων πιονέρων της ψηφιακής εποχής είχε τον άτυπο ρόλο του ground zero.

Στις έξι το απόγευμα της Παρασκευής οι πόρτες άνοιξαν εν μέσω ζητωκραυγών. Τους αλαλαγμούς των πελατών έπνιγαν εκείνοι των πωλητών, που χειροκροτούσαν σαν ανιματέρ τηλεπαιχνιδιού. Απ’ έξω τηλεοπτικοί οπερατέρ και φωτορεπόρτερ διαγκωνίζονταν για μια εικόνα του πρώτου μεταλήψαντα. Θέατρο σωστό. Σκηνές που έχουμε δει ουκ ολίγες φορές σε δελτία ειδήσεων και ντοκυμαντέρ, συνοδευόμενες από φωναχτούς ή υπονοούμενους φιλιππικούς κατά του αμερικανικού τρόπου ζωής, της άνευ όρων παράδοσης στη χαυνωτική κουλτούρα των mall – όλα αυτά τα μερικώς αληθή και ολικώς τετριμμένα. Συνήθως συμβαίνουν έξω από πολυκαταστήματα τα πρωινά μεγάλων εκπτώσεων, εκεί όπου αλαφιασμένοι νοικοκυραίοι ποδοπατούν παχουλές κυρίες, κυνηγώντας τη χρυσή ευκαιρία.

Εδώ όμως είχαμε κάτι εντελώς διαφορετικό. Σε αντίθεση με την υστερία στα πολυκαταστήματα, αναπόφευκτο αποτέλεσμα της αγελαίας σύμπραξης ορθολογικότατων – πλην αναξιοπρεπών – καταναλωτών (πέντε δολάρια το γκριλ / δέκα κομμάτια μόνο / πάτα τη γρια), οι υψηλότερης μόρφωσης και εισοδηματικής τάξης πολιορκητές των Apple Stores δρούσαν εντελώς ανορθολογικά. Ούτε έκπτωση υπήρχε, ούτε περιορισμένο στοκ. Τι έκανε αυτούς τους συνήθως υποδειγματικούς καταναλωτές (ανθρώπους που ξέρουν να σου απαριθμήσουν τις ελλείψεις του iPhone με μεγαλύτερη ακρίβεια από τους ανταγωνιστές της Apple) να επιδίδονται σε μια εξόφθαλμα υστερική συμπεριφορά;

Η απάντηση, νομίζω, δεν βρίσκεται στη συσκευή την ίδια, αλλά στη συμβολική της αξία. Δεν είναι στην πράξη της αγοράς, αλλά στη διαδικασία της αγρυπνίας έξω από ένα κτίσμα του οποίου η αυστηρή είσοδος, με τα λευκά φώτα που τη νύχτα αναβοσβήνουν υπνωτιστικά, θυμίζει έντονα μεταμοντέρνο ναό. Είναι στη συμμετοχή σ’ αυτό που οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές αυτού του θεάτρου, αυτοσαρκαζόμενοι, αποκαλούν iCult.

Για κάποιους το iCult μεταφράζεται σε επιχειρηματική προβολή. Για άλλους σε δολάρια. Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο όμως, αυτό το θέατρο υπερβολικού – σε βαθμό αυτοϋπονόμευσης – καταναλωτισμού είναι έκφραση μιας κουλτούρας που λατρεύει σχεδόν θρησκευτικά την τεχνολογική καινοτομία και αρέσκεται να διαδηλώνει αυτή της τη λατρεία με ανώδυνες υστερίες. Είναι μια κουλτούρα που γιορτάζει σαν εθνικούς ήρωες τους εφευρέτες-σόουμαν-επιχειρηματίες Τόμας Έντισον, Νίκολα Τέσλα, και, εσχάτως, Στιβ Τζομπς. Που παράγει και αποθεώνει τους ιδρυτές του Google, του Facebook και του YouTube. Που πιστεύει, συχνά αφελώς, ότι καλύτερη τεχνολογία και περισσότερη τεχνογνωσία οδηγούν σε οικονομική ευημερία, ποιοτικότερη ζωή και βαθύτερη δημοκρατία. Την κουλτούρα αυτή μοιράζονται οι βετεράνοι εφευρέτες των πρώτων PC και οι σημερινοί αρχιτέκτονες του Web 2.0 – στην ουρά για το θαυματουργό iPhone.

Είναι – δόξα τω Θεώ – εντελώς ξένη σε εμάς που ξέρουμε ότι όλοι αυτοί δεν είναι παρά φιλάργυροι προαγωγοί απατεώνων, συκοφαντών, παιδεραστών, εχθρών του έθνους και της πιστωτικής μας κάρτας. Εμάς που ουδόλως μας ενοχλεί η αίτηση άρσης του απορρήτου ενός κρυπτώνυμου διαδικτυακού ninja boy, επειδή έτυχε να σπάσει τα στεγανά ενός νοσηρού δικτύου παραγωγής-διακίνησης κατασταλτικού πορνό.

* Πολλά θενκς στην Αγάπη, τον Κέβιν και τον ντοτόρε, για το φωτογραφικό υλικό και τα βιντεάκια.



15 σχόλια


1

Ωραίο post Yorgos!

Όλη η υστερία με το iCult είναι άλλη μια απόδειξη πως η τεχνολογία σήμερα, όχι μόνο δεν είναι ουδέτερη (το γνωστό στερεότυπο οτι ανάλογα με την χρήση της είναι καλή/κακή κτλ) αλλά έχει αποκτήσει μια

6 July, 2007 στις 6:26 am
2

…ξεχωριστή δυναμική. Η κουλτούρα των gadget-lovers των τεχνολατρών κτλ έχει ξεφύγει από από το cult, είναι μαζική και παγκόσμια. Πότε στο παρελθόν δεν έβλεπες σε τόσο μεγάλη κλίμακα υστερία για το launch ενός προϊόντος ή μιας τεχνολογίας.

Επίσης όλη αυτή η ιστορία είναι απόδειξη πως ο καταναλωτισμός – ευτυχώς – εξακολουθεί είναι μια cultural δραστηριότητα ακόμα και από αυτούς που θα περιμέναμε να είναι οι πιο μετρημένοι και ορθολογικοί καταναλωτές.

6 July, 2007 στις 6:44 am
3
Από: akindynos

Παλιότερα ο κόσμος είχε περισσότερο ανθρώπινους τρόπους να δηλώνει υποταγή στο αφεντικό. Πήγαινε στο γάμο της κόρη του, την ημέρα του γάμου, και ευχόταν το πρώτο παιδί να είναι αγόρι (πρέπει ναπεριμένεις ως το τέλος, αλλά το γνωρίζεις ήδη αυτό).

Σήμερα και το πρώτο πιστόλι ή έστω δήμαρχος της πόλης να είσαι, σ’ αρέσει δεν σ’ αρέσει θα γίνεις ρεζίλι και από πάνω θα φορέσεις και τη μουτσούνα του ενθουσιασμένου.

Να τη χαίρεστε, ξέρετε ποιοι, τη παγκοσμιοποίησή σας. Μπορεί στην παλιά τάξη να πάσχανε κάπως στο θέμα σωματότυπος αλλά τουλάχιστον είχαν αξιοπρέπεια. Ντάξει, εφόσον μίλαγαν με το σωστό αξάν, μη γινόμαστε ψείρες.

6 July, 2007 στις 9:02 am
4
Από: buzz

The Reality Tape – iPhone: Ανώδυνες υστερίες, κουλτούρες καινοτομίας…

Εδώ όμως είχαμε κάτι εντελώς διαφορετικό. Σε αντίθεση με την υστερία στα πολυκαταστήματα, αναπόφευκτο αποτέλεσμα της αγελαίας σύμπραξης …

7 July, 2007 στις 3:22 am
5
Από: Yorgos

Να τη χαίρεστε, ξέρετε ποιοι, τη παγκοσμιοποίησή σας.

Εμείς; =) Αν πρόκειται για παγκοσμιοποίηση του βορειοκαλιφορνέζικου geek culture, την περιμένω με ορθάνοικτα πορτοπαραθύρια. Θα είμαι ψεύτης αν πω ότι κατάλαβα πλήρως το σχόλιό σου. Πάντως η λέξη κλειδί “σωματότυπος” βγάζει λάδι το Scoble =) Για το δήμαρχο δεν ξέρω τι να υποθέσω. Νομίζω ότι είναι απλώς νούμερο.

Ένα απαραίτητο αντέντουμ: Ίσως ο δικός μου ενθουσιασμός για το θέμα να έκανε το κείμενο να μοιάζει πανηγυρικός. Δεν ήταν αυτός ο σκοπός. Απλά βλέπω κάτι διαφορετικό και ίσως θετικό σ’ όλο αυτό το καραγκιοζιλίκι και νομίζω ότι αυτό χάνεται αν το εντάξουμε στο γνωστό (και γενικώς αποδεκτό) τροπάριο περί mall culture ή το θεωρήσουμε καθαρό προϊόν του hype machine της Apple.

8 July, 2007 στις 2:28 pm
6
Από: akindynos

Το σχόλιο ήταν στο πνεύμα «when Jobs say jump, bitches say how high?», οπότε διαφωνούμε ως προς την αξιολόγηση. Όμως τον ενθουσιασμό τον σέβομαι. Δεν νομίζω ότι υπάρχει καλύτερο καύσιμο για οποιαδήποτε ανθρώπινη δημιουργία. Ίσως όχι μόνο ο ενθουσιασμός, γενικά τα έντονα συναισθήματα. Και η μαυρίλα μια χαρά πηγή δημιουργίας μπορεί να αποδειχθεί.

Τα faux συναισθήματα, η ψυχή του κιτς, είναι ο κίνδυνος.

Η παγκοσμιοποίηση είναι πείραγμα-μαϊντανός, αλλιώς τι γκλόμπαλ θα ήταν, μη δίνεις σημασία.

9 July, 2007 στις 3:25 am
7

Το πρόβλημα για ‘μένα είναι το πώς κατορθώνουν αυτές οι εταιρείες μεγαθήρια να προωθούν τα νέα τους προϊόντα ως ειδήσεις στα Media. Το i-phone το είδαμε εξώφυλο στο Κ της Καθημερινής, το είδαμε σε αναρίθμητες παρουσιάσεις στον Τύπο πριν εμφανιστεί, κι όταν πια εμφανίστηκε παραλίγο να πανηγυρίσουμε κι εμείς. Όταν τα όρια μεταξύ διαφήμισης και είδησης ξεθωριάζουν, αναρωτιέται κανείς τί είναι αληθινό από αυτά που διακινούν τα μεγάλα δίκτυα ειδήσεων της Δύσης.

12 July, 2007 στις 9:01 pm
8
Από: Tassos

Μανώλη, σε μια καταναλωτική κοινωνία το νέο (μακάρι και καινοτόμο) προϊόν είναι είδηση.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το iPhone είναι το πρώτο convergence device που έχει σοβαρό pedigree ευχρηστίας, δλδ το πρώτο device που θα κάναι το convergence προσιτό στις μάζες. Κατά τη γνώμη μου αυτό είναι legit είδηση.

13 July, 2007 στις 5:58 pm
9

Yorgos, Tassos: θα σας παρακινούσα να μπείτε σε μερικά ταξί στην Αθήνα και να προσέξετε λίγο τι έχει –πιθανότατα– ο οδηγός αναρτημένο στο παρμπρίζ του και τι μπορεί ενδεχομένως να κάνει με αυτό — μετά ελάτε να κουβεντιάσουμε ποιο ήταν το προϊόν που έκανε τη σύγκλιση/convergence “προσιτή στις μάζες”, τουλάχιστον εδώ. Είναι, όντως, συνήθως ένα smartphone–μόνο που η εταιρία που το παράγει είναι… βέλγικη (εξ ορισμού ντεκαβλέ αυτό) και φυσικά πόρρω απέχει από το να υμνείται ως “sexy” και λοιπά φληναφήματα που χρησιμοποιεί ο αμερικανικός τύπος, για τον οποίο, αν θυμάμαι καλά, σέξυ ήταν και η διοίκηση της Ένρον (αυτό δεν είναι κατ’ανάγκην μομφή για την Apple· για να καταδείξω την αναξιοπιστία επιχειρημάτων και hyping τέτοιας λογικής το αναφέρω). Το αντεπιχείρημα ότι μια συσκευή που απλώς χρησιμοποιείται ως GPS τερματικό δε σημαίνει πραγματικά convergence –φαντάζομαι το έχετε έτοιμο– δεν μου μοιάζει να ευσταθεί: η χρήση ενός smartphone προϋποθέτει συγκρητική χρήση υπολογιστή, άρα εξοικείωση και ίσως ευρύτερη εξέταση των δυνατοτήτων που αποκτά κανείς με μια τέτοια συσκευή. Τέλος πάντων, θα περιμένω να δω πριν βγάλω οριστικό συμπέρασμα, πάντως μέχρι στιγμής μου φαίνεται αρκετά μαρκετίστικη η φασαρία, όπως επισημαίνεται επαρκώς και στο αρχικό κείμενο.

14 July, 2007 στις 8:24 pm
10

@ Μανώλης Ανδριωτάκης: πώς “κατορθώνουν” οι εταιρίες να περνούν την κυκλοφορία των προϊόντων τους ως “ειδήσεις” στα media, είπατε; Ρωτήστε τον διοργανωτή της εκδήλωσης στην οποία πήγατε την 21η Ιουνίου, κάτι θα έχει να σας πει επ’αυτού.

14 July, 2007 στις 8:29 pm
11

@tassos. Διαφωνώ. Το νέο προιόν θα μπορύσε ενδεχομένως να είναι είδηση σε μια μη καταναλωτική κοινωνία. Σε μια καταναλωτική κοινωνία επιμένω, η αναφορά προϊόντων μέσα στις «ειδήσεις», είναι αντιδεοντολογική, γιατί πρόκειται περί διαφήμισης (που πληρώνονται).

@ο λύκος της στέπας: Πρώτον, δεν έθεσα ερώτημα. Δεύτερον, έχω γράψει ολόκληρο βιβλίο πάνω στο θέμα. Πιστεύετε ότι ο διοργανωτής της εκδήλωσης θα μπορούσε να μου πει κάτι νέο;

15 July, 2007 στις 5:50 am
12

@Μανώλης Ανδριωτάκης: λυπάμαι, δεν είχα την ευκαιρία να διαβάσω το έργο σας. Ενδιαφέρον φαίνεται, από την περίληψη τουλάχιστον, όσο κοίταξα. Για μερικές επεξηγήσεις όσον αφορά το άλλο σκέλος της κουβέντας, δείτε το μέηλ σας.

15 July, 2007 στις 4:54 pm
13
Από: yorgos

Σε μια καταναλωτική κοινωνία επιμένω, η αναφορά προϊόντων μέσα στις «ειδήσεις», είναι αντιδεοντολογική, γιατί πρόκειται περί διαφήμισης (που πληρώνονται).

Μανώλη, μου φαίνεται λίγο απλουστευτικό το κριτήριο. Συνεπής εφαρμογή του θα απέκλειε σχεδόν όλες τις αθλητικές ειδήσεις, ρεπορτάζ από κινηματογραφικά και μουσικά βραβεία και φεστιβάλ, ρεπορτάζ τεχνολογίας, celebrity news, κλπ. Είμαι σίγουρος ότι οι μισές ειδήσεις στο σάιτ του BBC αυτή τη στιγμή αφορούν κάποιο προϊόν.

Θεωρώ ότι το iPhone είναι legit τεχνολογική είδηση, για τους λόγους που αναφέρει ο Τάσος (όπως, υποθέτω, και το μηχανάκι που περιγράφει ο Λύκος – δεν το έχω δει). Το δύσκολο ερώτημα είναι αν πρόκειται και για legit κοινωνική είδηση. Σ’ αυτό το τελευταίο νομίζω πως δεν υπάρχει σωστή ή λάθος απάντηση — γι’ αυτό έχουμε τους αρχισυντάκτες.

15 July, 2007 στις 5:43 pm
14

@ steppenwolf Το βιβλίο γράφτηκε εκτός των άλλων για να ξεκινήσει ένα διάλογο -κι όχι για να με καταστήσει αυθεντία, όπως μου λέτε στο email σας. Δυστυχώς δεν το κατάφερε. Η διαφήμιση είναι τελικά ΤΟ ταμπού των ελληνικών μίντια. Αναφορικά τώρα με τον υπαινιγμό που αφήσατε για τη σχέση μου με το διοργανωτή της εκδήλωσης, δε θα απολογηθώ για έναν άνθρωπο που γνώρισα τη μέρα της εκδήλωσης. Όμως δεν καταλαβαίνω την τακτική σας: αφήνετε όπως λέτε τις «σπόντες» σας σε δημόσια θέα, και στο email σας εμφανίζετε ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο. Εκτιμώ που μου φανερώσατε το όνομά σας, αλλά λυπάμαι που σπεύσατε να βγάλετε προκαταβολικά συμπεράσματα για εμένα επειδή είδατε ότι παρακολούθησα μια εκδήλωση, την οποία έτυχε να διοργανώνει κάποιος με τον οποίο (απ’ ότι καταλαβαίνω απ’ το μέιλ σας) έχετε προηγούμενα.

@ yorgos Τα Μιντια, για όλα αυτά τα πεδία της επιχειρηματικής ή καλλιτεχνικής κ.λπ. δραστηριότητας, οφείλουν να κάνουν κριτική, να ελέγχουν κ.λπ. Γνωρίζετε ότι πέρυσι οι συντάκτες του διαδικτυακού bbc έκαναν απεργία για να μην επιτραπεί η διαφήμιση στην ιστοσελίδα του Μέσου; Σαν αποτέλεσμα το website του bbc σήμερα δεν έχει διαφημίσεις.

15 July, 2007 στις 10:53 pm
15

Αγκχμ. Φάουλ;

17 July, 2007 στις 10:21 pm