Μεταρρυθμίσεις, απάτες, κακομαθημένοι Έλληνες και άλλα λόγια του αέρα


Διαβάζω ένα πολυμπαζαρισμένο άρθρο των Νέων με τον ενδιαφέροντα τίτλο “Η μεγάλη απάτη με τις συντάξεις“. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, λέει, οι Έλληνες πληρώνουμε από τις υψηλότερες εισφορές, έχουμε μια από τις υψηλότερες πραγματικές ηλικίες συνταξιοδότησης και παίρνουμε από τις χαμηλότερες συντάξεις στην ΕΕ. Η Eurostat δηλαδή φέρεται να επιβεβαιώνει αυτά για τα οποία οι “κοινωνικοί εταίροι” διαρρηγνύουν εδώ και μερικές εβδομάδες τα ιμάτιά τους. Λέω “φέρεται” γιατί το άρθρο δεν τεκμηριώνει αυτούς τους ισχυρισμούς (και κατά την προσφιλή συνήθεια των ελληνικών ηλεκτρονικών μέσων, δεν μπαίνει στον κόπο να μας δώσει έναν υπερσύνδεσμο προς τη σχετική έκθεση (;) της Eurostat που είναι βέβαιο ότι είναι διαθέσιμη online).

Αλλά μην παρασύρομαι — αυτό δεν είναι rant για την ποιότητα της ελληνικής δημοσιογραφίας.

Θέλω εδώ και 3-4 βδομάδες να γράψω κάτι για το ασφαλιστικό αλλά το βρίσκω εξαιρετικά δύσκολο — δεν ξέρω πού πρέπει να κοιτάξω για να ενημερωθώ. Φοβάμαι πως η απάντηση είναι “πουθενά”. Είναι σχεδόν σουρεαλιστικό αλλά, παιδιά, έχω την εντύπωση ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία, δεν υπάρχουν αριθμοί. Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, απλοί ενδιαφερόμενοι πολίτες παίζουμε σε ένα θέατρο του παραλόγου.

Case in point: η τελευταία μεγάλη έκθεση του ΟΟΣΑ για τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης των κρατών-μελών του (Pensions at a Glance (2007)). Ανοίγοντας να διαβάσεις την έκθεση μετά τον ορυμαγδό των κοινωνικών εταίρων παθαίνεις πλάκα. Η Ελλάδα είναι, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η πιο γαλαντόμα. Το υψηλότερο καθαρό ποσοστό αναπλήρωσης (110% ;;;!!) για μέσα εισοδήματα, και τρίτη σε καθαρό “πλούτο σύνταξης” (μέτρο που συνυπολογίζει ύψος εισφορών, ποσοστό αναπλήρωσης, προσδόκιμο ζωής, όρια συνταξιοδότησης). Αν θες ευτυχισμένα golden years, λέει πάνω-κάτω ο οργανισμός, και δε γουστάρεις το βαρετό Λουξεμβούργο, θέλεις να ζεις στην Ελλάδα. Η Φλόριντα της ΕΕ ένα πράμα. Τα στοιχεία προφανώς είναι λίγο περίεργα — δεν ανταποκρίνονται στη δική μου εμπειρική αίσθηση της πραγματικότητας, τέλος πάντων. Τι συμβαίνει λοιπόν; Αρκεί μια ματιά στο υψηλό Gini coefficient (μέτρο ανισοτήτας) του ελληνικού ασφαλιστικού για να συμβιβάσει τις δύο εικόνες (και να δικαιώσει την κυβερνητική ρητορική περί μη συνεργάσιμων “ρετιρέ”); Ή μήπως συμβαίνει κάτι άλλο; (π.χ. ο ΟΟΣΑ ζητάει στοιχεία από την ΕΣΥΕ και αυτή του δίνει ό,τι να’ναι)

Κι αν οι ξένοι δεν έχουν ιδέα, γιατί δεν κοιτάμε εγχώριες μελέτες; Διάολε, όλα αυτά τα πράγματα θα υπάρχουν στην εισαγωγή κάθε σοβαρής αναλογιστικής μελέτης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και όλες οι σοβαρές χώρες εκπονούν και δημοσιεύουν τακτικά τέτοιες μελέτες. Νοτ σόου ιν δις χίαρ Γκρις, ιτ απίαρζ.

‘Ενα μικρό βιβλίο του Βουρλούμη (νυν προέδρου του ΟΤΕ) έχω υπόψη μου, αλλά νομίζω κι αυτό βασίζεται σε (παλιότερες) εκθέσεις του ΟΟΣΑ, γενική βιβλιογραφία και άλλα παλιά στοιχεία (αν κάποιος το έχει διαβάσει πρόσφατα ας με διορθώσει). Κι όμως έχουμε πληρώσει τόσες μελέτες, εγχώριες και διεθνείς. Την τελευταία υποτίθεται ότι έκανε η επιτροπή Αναλυτή, που εξέδωσε το περίφημο πόρισμά της τον περασμένο Οκτώβριο. Το έχετε διαβάσει το πόρισμα Αναλυτή; Εγώ δεν το είχα διαβάσει – είχα δει μόνο κάποιες περιλήψεις του που κυκλοφόρησαν στον τύπο όταν δημοσιοποιήθηκε πριν μερικές βδομάδες.

Είπα λοιπόν να βρω ολόκληρο το πόρισμα, μπας και καταφέρω να βγάλω άκρη. Μια πρώτη γκουκλιά γέμισε την οθόνη μου με τη σχετική αρθρογραφία των ελληνικών εφημερίδων. Μπήκα στο σάιτ του Υπουργείου Απασχόλησης. Σιγά μη. Πήρα τηλέφωνο το υπουργείο. Απάντησε μια βαριεστημένη κυρία, η οποία με αντιμετώπισε περίπου σαν εξωγήινο. Τι μου λέτε τώρα, θα σας συνδέσω με το γραφείο του γραμματέα κοινωνικών ασφαλίσεων μπας και μπορούν να σας βοηθήσουν αυτοί. Απαντάει το τηλέφωνο μια πιο φιλότιμη κυρία. Σουρπράιζ, ούτε αυτή μπορούσε να με βοηθήσει. Πήγε, ρώτησε μέσα (τον γραμματέα;) και μου απάντησε “λυπάμαι αλλά δεν ξέρω που μπορείτε να βρείτε την έκθεση της επιτροπής. Κοιτάξτε τις εφημερίδες, νομίζω ότι κάποιες την δημοσίευσαν ολόκληρη”. Εμείς ασχολούμαστε τώρα με [το διάλογο για] τη μεταρρύθμιση του συστήματος που νοσεί – δεν έχουμε χρόνο να διαβάζουμε εκθέσεις και να σας ενημερώνουμε γι’ αυτές. Η εξόχως αποκαλυπτική της ελληνικής νοοτροπίας ερώτηση “εσείς ποιός/τι είστε;” (μτφ. εσύ τι ζόρι τραβάς τώρα;) δεν έλειψε από καμιά από τις δυο συνομιλίες. Τα ίδια – περίπου – και στο Υπουργείο Οικονομίας.

(Για λόγους συντομίας παραλείπω τα σπαρταριστά αποτελέσματα της Michael Moore-wannabe προσπάθειάς μου να βρω τον ίδιο τον κ. Αναλυτή)

Να μην πολυλογώ, βρήκα ολόκληρο το πόρισμα Αναλυτή εδώ. Ναι αμίγκος, αυτό είναι όλο. Μια αναπαραγωγή του τσελεμεντέ της ανά την εσπερία ασφαλιστικής μεταρρύθμισης. Ούτε νούμερα, ούτε στοιχεία, ούτε τίποτα. “Η τελική αναλογιστική μελέτη… θα είναι έτοιμη τον Ιούνιο του 2008.” Τώρα θα σας γελάσω πώς θα γίνει αυτό, αφού η επιτροπή φέρεται να παραιτήθηκε πριν 2 εβδομάδες γιατί, λέει, ενοχλήθηκε που η κυβέρνηση κράτησε αποστάσεις από το πόρισμα και δεν την κάλεσε στο διάλογο.

Μα καλά, έτσι αντιμετωπίζουμε το ασφαλιστικό; Με περιστασιακές μελέτες που ανατίθενται σε ελληνικές επιτροπές σοφών και διεθνείς αναλογιστές; (άλλη μια υποτίθεται ότι ετοιμάζει το Διεθνές Γραφείο Εργασίας – θα είναι έτοιμη στα τέλη του 2008). Και τις οποίες, αν ολοκληρωθούν, μετά αγνοούμε παντελώς, ή χώνουμε σε κάνα συρτάρι και δεν ξαναβλέπουν το φως του ήλιου;

Όχι βέβαια – αυτές οι μελέτες είναι η γαρνιτούρα. Γιατί εμείς έχουμε (άλλη) μια Ανεξάρτητη Αρχή γι’ αυτές τις δουλειές. Λέγεται Εθνική Αναλογιστική Αρχή και συγκροτήθηκε μετά βαΐων και κλάδων προ πενταετίας. Πάω γεμάτος ενθουσιασμό στο σάιτ της. [τα σχόλια δικά σας] Δοκιμάζω το τηλέφωνο επικοινωνίας της Αρχής. Τζίφος. Ακούω κάτι του στυλ “η σύνδεση δεν είναι εφικτή” ή “ο αριθμός δεν αντιστοιχεί σε συνδρομήτη” – θα σας γελάσω. Ξαναδοκιμάζω μερικές ώρες αργότερα, ξανά τα ίδια. Άλλη μια γκουγκλιά επιβεβαιώνει αυτό που υποπτεύομαι: η Αρχή είναι κέλυφος. Δεν στελεχώθηκε ποτέ με το απαραίτητο επιστημονικό προσωπικό, οπότε απλά τρώει λεφτά (μας) χωρίς να κάνει ουσιαστικά τίποτα. Θαύμα.

[insert κλισέ τύπου “αυτή είναι η Ελλάδα – αυτοί είμαστε – αυτά μας αξίζουν”]



12 σχόλια


1
Από: buzz

Μεταρρυθμίσεις, απάτες, κακομαθημένοι Έλληνες και άλλα λόγια του αέρα…

proof of concept για τα μοναδικά αεροδυναμικά χαρακτηριστικά του καθ’ ημάς δημόσιου λόγου….

3 December, 2007 στις 6:45 am
2
Από: talos

Θέλω εδώ και 3-4 βδομάδες να γράψω κάτι για το ασφαλιστικό αλλά το βρίσκω εξαιρετικά δύσκολο — δεν ξέρω πού πρέπει να κοιτάξω για να ενημερωθώ.

Το αυτό και εδώ. Κάτι χρήσιμο: η αναλογιστική μελέτη του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ για το ασφαλιστικό (2005) [αρχείο zip]

3 December, 2007 στις 8:10 am
3
Από: maikwl

Με μόλις 30 ευρώ μπορείς να αγοράσεις την μελέτη του ΙΟΒΕ “Ασφαλιστικό , Αποταμίευση και Ανάπτυξη: Μία Πρόταση Οικονομικής Λογικής” των Φιοράκη και Παλάσκα (21-6-2006). Ενώ δεν έχω δει τη μελέτη, πρόταση χωρίς δεδομένα δεν μπορεί να κάνουν οι συγγραφείς…

3 December, 2007 στις 8:43 am
4
Από: maikwl

…επίσης, μια ακόμα σχετική (αλλά με εστίαση στο παρελθόν) μελέτη από το ΚΕΠΕ, “Η χρηματοδότηση του συνταξιοδοτικού συστήματος 1981-2000” της Φ. Ζερβού (σύνοψη). Συμφωνώ γενικά με το ποστ. Σε μια οργανωμένη χώρα πρέπει να προσφέρονται τα αποτελέσματα έρευνας και τα σχετικά δεδομένα στους πολίτες της για ενημέρωση και λόγους διαφάνειας (προυπόθεση: γίνεται έρευνα!). Από την άλλη βέβαια, πολλοί οργανισμοί και μελέτες στην Ελλάδα δεν συμβαδίζουν με την εποχή των ιντερνέτς – οπότε η ενημέρωσή σου ίσως προυποθέτει αρκετό τρέξιμο.

3 December, 2007 στις 9:10 am
5
Από: S G

ωραια δουλεια γιωργο.

το θεμα κατανταει τρομερα εκνευριστικο με τις επιτροπες και αρχες που γινονται και τιποτα δεν κανουν.

και νομιζω με το ασφαλιστικο τα προβληματα ειναι παρομοια, η ανικανοτητα των διοικησεων των ταμειων ειναι ισως το νουμερο ενα προβλημα. θα ανεβασω τις σχετικες μου παρατηρησεις αυριο λογικα…

3 December, 2007 στις 12:02 pm
6
Από: MadNihilist

Engaging CItizen’s in Policy Making http://www.oecd.org/dataoecd/24/34/2384040.pdf
(Παλιό) policy brief του ΟΕCD με τάσεις και στόχους που μοιάζει να αφορούν πολλές άλλες χώρες… όχι πάντως την Ελλάδα πουπεριγράφει παραπάνω ο y.

Σχετικά με το ευρύτερο θέμα του ασφαλιστικού (series Οne, για την ακρίβεια!) έχουν ενδιαφέρον οι απόψεις του Kevin Featherstone (HO; LSE) τουλάχιστον σαν έναυσμα για συζήτηση πάνω στο πολιτικό σκέλος του θέματος. (Γνωρίζω ότι πολλοί διαφωνούν μαζί τους και αρκετά βίαια μάλιστα).

3 December, 2007 στις 2:14 pm
7
Από: Yorgos

Thanks, παιδιά. Το πακέτο της αϋπνίας έγινε κατά 100 σελίδες πλουσιότερο. Ο Featherstone φοβερή μορφή – θα μπορούσε να κάνει καριέρα στην ελληνική πολιτική. Η έκθεση του ΙΝΕ πραγματικά πολύ χρήσιμη. Οι απορίες πληθαίνουν βέβαια, καθώς αποτυπώνει μια εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη της έκθεσης του ΟΟΣΑ. Σκέφτομαι να ανεβάσω περιλήψεις. μάικωλ μήπως ήρθε η ώρα και για το book club? =)

4 December, 2007 στις 2:32 am
8
Από: MadNihilist

Tο επίμαχο φύλλο της ΦΕΚ – notification of transposition measures of the PSI directive – http://ec.europa.eu/information_society/policy/psi/docs/laws/greece/new_2006.pdf(μαύρη είναι η νύχτα…! .- αν και τελικά ο νόμος παρέχει κάποια βασικά δικαιώματα σε νομικά και φυσικά πρόσωπα τα οποία εικάζω πως λίγοι γνωρίζουν και αυτοί ενδέχεται να χρειαστεί να προσφύγουν στον Συνήγορο του Πολίτη για να τα διεκδικήσουν.)
Η κοινοτική οδηγία του 2003 πάντως http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32003L0098:EN:HTML δεν είναι κανένα διαμάντι (με τα σημερινά δεδομένα θα έλεγα πλυτό ντεμοντέ!)

4 December, 2007 στις 7:08 am
9
Από: maikwl

Μιας και βάζεις μπροστά την προσπάθεια της επίλυσης του ασφαλιστικού RT-style, πρόσθεσε στη στίβα και το βιβλίο του Γιαννίτση «Το Ασφαλιστικό (ως ορφανό πολιτικής) και μια διέξοδος» από τις Εκδόσεις Πόλις. Προς θεού, λέσχη βιβλίου με πρώτη επιλογή το θέμα του ασφαλιστικού θα έχει την ίδια επιτυχία με το παρόν σύστημα…

4 December, 2007 στις 12:20 pm
10

Θέλω εδώ και 3-4 βδομάδες να γράψω κάτι για το ασφαλιστικό αλλά το βρίσκω εξαιρετικά δύσκολο — δεν ξέρω πού πρέπει να κοιτάξω για να ενημερωθώ. Φοβάμαι πως η απάντηση είναι “πουθενά”. Είναι σχεδόν σουρεαλιστικό αλλά, παιδιά, έχω την εντύπωση ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία, δεν υπάρχουν αριθμοί. Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, απλοί ενδιαφερόμενοι πολίτες παίζουμε σε ένα θέατρο του παραλόγου.

Καλά είναι απίστευτο! Είμαι ακριβώς στην ίδια κατάσταση! Θέλω να διαμορφώσω άποψη και δεν μπορώ!!! Κανείς δεν έχει ολόκληρο το πλάνο, κανείς δεν ξέρει με στοιχεία τι ακριβώς γίνεται!

Να σαι καλά για τον κόπο σου.

17 December, 2007 στις 5:18 pm
11

[…] Πριν κάνα τρίμηνο γκρίνιαζα για το πόσο δύσκολο είναι να κάνει κάποιος σοβαρή συζήτηση για το ασφαλιστικό στην Ελλάδα, ελλείψει στοιχείων. Διαμαρτυρόμουν για τα χάλια της διαδικτυακής παρουσίας των υπουργείων μας και τη μη διαθεσιμότητα μελετών που έχουμε πληρώσει ως φορολογούμενοι την τελευταία δεκαπενταετία τουλάχιστον. Όλοι έχουμε ακούσει για τη διαβόητη έκθεση Σπράου, π.χ., αλλά κανείς μας δεν την έχει δει. Παρόμοιες δυσκολίες στην ανάπτυξη fact-based συζήτησης είχε διαπιστώσει κι ο Μιχάλης. […]

6 March, 2008 στις 4:12 pm
12

[…] Αν είχατε αντέξει να διαβάσετε εκείνα τα ποστ για το ασφαλιστικό τον περασμένο χειμώνα, θα θυμάστε την τσαντίλα μου με τα κλειστά συρτάρια στα οποία φυλάσσονταν εκθέσεις που είχαμε πληρώσει με τους φόρους μας, ή με το εξοργιστικό paywall που έχει σηκώσει το Εθνικό Τυπογραφείο γύρω από τα φύλλα της εφημερίδας της κυβερνήσεως. Προχτές έμαθα ότι μια ομάδα αξιόλογων ανθρώπων ξεκίνησε μια πρωτοβουλία που διεκδικεί ελεύθερη πρόσβαση και ελεύθερη αξιοποίηση όλων των δημόσιων δεδομένων: νόμοι και διατάγματα, δημόσιες δαπάνες, τα δεδομένα της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, πολεοδομικά δεδομένα, καταγραφές της σεισμικής δραστηριότητας, κ.α. […]

3 September, 2008 στις 11:10 pm