Ελλάδα – ώρα μηδέν (πάνω-κάτω)


Ξέρω το ότι να λοιδορεί ένας Έλληνας την Ελλάδα είναι ένα φτηνό σπορ (όχι ότι όλοι όσοι το κάνουν είναι φτηνοί, απλώς δεν απαιτείται υπερβολική προσπάθεια για να σκοράρει κανείς), αλλά με την περίπου πρωτοφανή σύγκλιση faux-pas που συμβαίνει τις τελευταίες βδομάδες νομίζει κανείς ότι είμαστε τουλάχιστο στο final four. Από τη σχέση προϊσταμένου-υφισταμένου και το διαφαινόμενο πάρε-δώσε sexual favors και ρουσφετιών, μέχρι την παράνομη (;) προφυλάκιση και τις υπαινιχθίσες οικονομικές και ηθικές ατασθαλίες στο ΥΠΠΟ, από την οπορτουνιστική συμπεριφορά της κυβέρνησης σε ανώτατο κλιμάκιο, μέχρι τη στάση πλείστων ΜΜΕ ηλεκτρονικών και εντύπων, δεν μπορεί παρά να συμπεράνει κανείς ότι κοντεύουμε στο Μεγάλο Τελικό.

Κάπως έτσι εξηγείται και ο τίτλος του παρόντος και βέβαια θα απογοητεύσω το κοινό που περιμένει προτάσεις για ανανήψει αυτή η έρμη χώρα. Αντ’αυτού θα περιοριστώ σε ερωτήσεις, όλες ειλικρινείς, κάποιες voyeuristic και κάποιες σοβαρές.

Πιάσαμε πάτο ως κοινωνία; Αν όχι, τι ακόμη «πρέπει» να συμβεί ώστε να «τερματίσουν οι αναρτήσεις»; Ήταν το ’89 χειρότερα; Υπάρχει ιστορικά θεμελιωμένη θεωρία που να προβλέπει την έξοδο μιας κοινωνίας από την παρακμή αυτού του είδους; Είναι το shock-therapy μια από αυτές;

Να πω εξαρχής ότι απαντήσεις-τσιτάτα του τύπου «στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα» θα επιστραφούν ως απαράδεκτες. Επίσης, από τη στιγμή που το 42% των ενηλίκων έχει παραδεχτεί ότι μετείχε σε παράνομο αλισβερίσι είτε για να προωθήσει τα συμφέροντά του ή απλώς «για να κάνει τη δουλειά του» δε θα δεχθώ ότι η παρακμή αφορά μόνο στον αμαρτωλό κύκλο εξουσίας-κεφαλαίου-ΜΜΕ.



16 σχόλια


1
Από: alipasas

Ενδιαφέροντα τα σχόλια και τα ερωτήματα, αλλά οι απαντήσεις είναι μάλλον δύσκολο να βρεθούν με απλή λογική. Ο λόγος προφανής μιας και το σύστημα διακατέχεται από ανατροφοδότηση και η τρέλα αναγκάζεται να ενισχυθεί όταν φαινόμενα παρακμής φτάνουν την κατάσταση στα άκρα.

Δυστυχώς δεν είμαι ιστορικός για να απαντήσω στο αν υπάρχουν περιπτώσεις ανάδρασης σε φαινόμενα κοινωνικής παρακμής. Θα τολμούσα να ισχυριστώ ότι περιπτώσεις παρακμής οδηγούν συνήθως σε επαναστάσεις, αλλά οι ιστορικά τεκμηριωμένες από αυτές συνοδεύονταν από πολιτικά/οικονομικά προβλήματα και απαιτούνταν εκτόνωση προς διατήρηση κάποιας ισορροπίας. Νομίζω ότι στην περίπτωση της ελληνικής κοινωνίας τα φαινόμενα απόσβεσης της παρακμής βρίσκονται σε υπερκρίσιμη κατάσταση και ο Έλληνας δεν αντιδρά. Συνδυαζόμενο δε με το σχόλιο σου σχετικά με το 42% των Ελλήνων που έχουν χρησιμοποιήσει το σύστημα διαφθοράς προς όφελός τους παρατηρείται ένας διαφορετικός τρόπος ανάδρασης της κοινωνικής ανοχής, πέρα από “πατροπαράδοτους” τρόπους και καλούπια, όπου μια εξελικτική διαδικασία είναι αυτή που τα αντικαθιστά. Κοινώς, αφού δεν μπορεί να το πολεμήσεις προσαρμόσου.

Όσον αφορά στο ’89 και συγκρίσεις με αυτό, νομίζω ότι είναι πολύ δύσκολο μιας και είναι ανάλογο της σύγκρισης πορτοκαλιών με μήλα. Οι κοινωνικές συνθήκες ήταν διαφορετικές και τα ΜΜΕ επίσης. Πιστεύω ότι τηλεοπτικά/εκδοτικά συμφέροντα αυτή τη στιγμή εξασκούν την πολιτική της Ελλάδας ΑΜΕΣΑ και όχι έμμεσα. Ανάλογα, η χειραγώγηση της κοινής γνώμης, οριοθέτηση και εξομάλυνση της κοινωνικής αντίδρασης στην παρακμή όπως και η φίμωση των πόλων αντίδρασης είναι και αυτή ΑΜΕΣΗ.

16 January, 2008 στις 8:56 am
2
Από: kukuzelis

To 89 ήταν πολύ χειρότερο. 2 εκατ. δολάρια στο λογαριασμό του αντιπροέδρου της κυβέρνησης είναι μάλλον δύσκολο να ξεπεραστούν. Δεν βάζω στο λογαριασμό το ότι ο πρωθυπουργός της χώρας χρειάστηκε να “δανειστεί” από Κασόγκι, Κατσιφάρα, Παπούλια (αν θυμάμαι καλά) για τις ανάγκες του “πόθεν έσχες” της βίλας του. Δεν βάζω στο λογαριασμό το ότι τότε συνέβαλαν στη διακυβέρνηση της χώρας αστρολόγοι, μάγοι, καφετζούδες και λοιποί ειδικοί. Δεν βάζω στο λογαριασμό το όλο κλίμα στην (κρατική) ραδιοτηλεόραση… Από το “89”, δυστυχώς, προσπαθούμε να ξεφύγουμε ακόμα.

16 January, 2008 στις 9:15 am
3
Από: kukuzelis

… και τότε (μετά το 89) το σοκ θέραπυ απέτυχε παταγωδώς. Ο κόσμος τρόμαξε με το είδωλό του στον καθρέφτη. Η λύση που προτίμησε ήταν να καλύψει τον καθρέφτη. Όσοι από το πολιτικό προσωπικό προσπάθησαν, έκτοτε, να τραβήξουν το κάλυμμα, έφαγαν τα μούτρα τους, αργά ή γρήγορα. That’s life.

16 January, 2008 στις 9:39 am
4
Από: buzz

Ελλάδα – ώρα μηδέν (πάνω-κάτω)-The Reality Tape (Τάσσος)…

Ξέρω το ότι να λοιδορεί ένας Έλληνας την Ελλάδα είναι ένα φτηνό σπορ (όχι ότι όλοι όσοι το κάνουν είναι φτηνοί, απλώς δεν απαιτείται υπερβο…

16 January, 2008 στις 10:05 am
5
Από: dpant

Εμένα πλέον η επικαιρότητα μου θυμίζει όλο και περισσότερο σενάριο του Περάκη. Πυκνή πλοκή, πλειάδα από πολύχρωμους χαρακτήρες-καρικατούρες, παρακμιακή ατμόσφαιρα, κυνισμός, media circus. Ας ελπίσουμε βέβαια να υπάρξει ικανοποιητική λύση της συναρπαστικής υπόθεσης, κάτι που, δυστυχώς για το θεατή, δε συμβαίνει πάντα στις εν λόγω ταινίες.

kuk, θα σου ήμουν υπόχρεος αν μπορείς να με παραπέμψεις σε κάποια γραπτή αποτίμηση των γεγονότων του `89 που θεωρείς αξιόπιστη. Ελλείψει τέτοιας, θα με ενδιέφερε έστω μια από μνήμης σχηματική απόδοση του τι πιστεύεις ότι συνέβη (π.χ. ο τάδε έπραξε το δείνα με το εξής κίνητρο).

Εγώ αυτό που κουβαλάω σαν μνήμη, πολύ πιθανό λόγω του νεαρού της ηλικίας και της εμπάθειας του οικογενειακού περιβάλλοντος υπέρ των τότε κυβερνώντων, είναι ότι, παρά την τρελλή σκανδαλολαγνεία, ποτέ δεν αποδείχτηκε τίποτα παραπάνω από τα basic facts: Διευθυντής κρατικής τράπεζας και ιδιοκτήτης μετριοπαθώς συμπολιτευόμενης εφημερίδας υπεξαίρεσε μεγάλα ποσά, προκάλεσε την κατάρρευση της τράπεζας κι εξαφανίστηκε για να αποφύγει τη δικαιοσύνη.

16 January, 2008 στις 2:52 pm
6
Από: Tassos

kuk, dpant, για να μην παρεκτραπεί η συζήτηση προς το αναμάσημα του ’89 ας δανειστώ μια έκφραση από τα μαρμαρένια αλώνια της ars.technica: “don’t let the facts get in your way”. Η αναφορά μου άλλωστε στο ’89 ήταν λιγότερο σε σχέση με τα δικαστικώς αποδεδειγμένα γεγονότα (άλλωστε κανείς ακόμη δεν έχει καταδικαστεί στην περίπτωση Ζαχόπουλου για να μη μιλήσουμε για το 42% των Ελλήνων που βούτηξε το ποδαράκι του στη διαφθορά) και περισσότερο σε σχέχη με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, το “κλίμα”, την αίσθηση που έχουν το πολιτικό σώμα και η κοινωνία για τον εαυτό τους, κάτι που έχει περιγράψει επανειλημμένα ο Νίκος ο Ξυδάκης στο Βλέμμα.

Κατά τη γνώμη μου είμαστε σε δεινότερη φάση από το ’89 γιατί έχει εξανεμιστεί η αυταπάτη ότι η αλλαγή κυβέρνησης θα φέρει κάθαρση/διαφάνεια/επανίδρυση. Ξέρω ότι τα πράγματα τότε φαινόταν τόσο άσχημα ώστε ακόμη και ο Μητσοτάκης μπόρεσε να υποδυθεί επιτυχώς το ρόλο του αρχάγγελλου της κάθαρσης. Σήμερα όμως, καλώς ή κακώς, το Πασόκ αδυνατεί να πείσει την κοινωνία ότι θα ανατρέψει την παρακμή καθώς θεωρείται συνυπεύθυνο γι’αυτή.

Και αυτό είναι το νόημα των ερωτήσεων ουσιαστικά: αυτή η κρίση του εν-Ελλάδι δικομματισμού πού μπορεί να μας βγάλει; Υπάρχει «σημείο θραύσης»; Ή μπορούμε να συνεχίσουμε σε αυτό το στυλ για απεριόριστο χρονικό διάστημα;

Η προσωπική μου άποψη είναι ότι από τη στιγμή που η διαφθορά έχει εσωτερικοποιηθεί από την πλειοψηφία θα χρειαστούν πάνω-κάτω δυο γενιές για να ξελαμπικάρει ο κόσμος, αλλά δεν έχω ιδέα πώς θα ξεκινήσει μια τέτοια κίνηση αλλαγής.

16 January, 2008 στις 3:31 pm
7
Από: dpant

Σε ό,τι αφορά την “περιρρέουσα ατμόσφαιρα” νομίζω πως έχει δίχως αμφιβολία συντελεστεί σημαντική πρόοδος…

Το `89 σύσσωμη σχεδόν η ελληνική κοινωνία, με βαριά χαρτιά του τύπου να σέρνουν το χορό, έφριττε, ξέσκιζε τα ιμάτιά της, κι αν μπορούσε θα ξέσκιζε και τις σάρκες της Μαγδαληνής, για το γεγονός ότι η επίσημη αγαπημένη του πρωθυπουργού ήταν τόσο ανήθικη που δεν είχε διστάσει να κάνει κάποια στιγμή ηλιοθεραπεία γυμνόστηθη.

Σήμερα, το τσιμπούκωμα βδελυρού αξιωματούχου για μια θέση στον ήλιο του ελληνικού δημοσίου θεωρείται (και ορθότατα!) προστατευόμενο προσωπικό δεδομένο.

16 January, 2008 στις 3:50 pm
8
Από: maikwl

Τάσσο, με βρίσκεις απόλυτα σύμφωνο. Και για να επαυξάνω… το βρίσκω αδιανόητο πως δεν παρατηρούμε μεγαλύτερη μερίδα κοινωνικών επιστημόνων στη χώρα μας να δουλεύει στο καίριο ερώτημα της εξόδου από την σαπίλα. Τη δική μου γνώμη την έχω παραθέσει εδώ. Το κείμενο προσφέρει μια γρήγορη περίληψη μιας κοινωνικής θεωρίας (σχολής σκέψης) η οποία κατά την άποψή μου μας βοηθά να καταλάβουμε ποιες είναι οι δυσκολίες εξόδου από την άσχημη αυτή ισορροπία στην οποία έχει επέλθει η χώρα μας – καθώς και διάφορα άλλα θέματα.

Η δική μου απάντηση στην ερώτηση περί shock therapy είναι ‘Ναι’ – αλλά τι shock therapy; Προγραμματισμένο (έχω κάποιες ιδέες και παραδείγματα για το πως μπορείς να σχεδιάσεις κάτι τέτοιο) ή emergent (κάτι το οποίο ίσως συμβεί όταν οι Έλληνες δουν νότιους και νοτιοανατολικούς Ασιάτες να μας φτάνουν και να μας ξεπερνούν σε επίπεδα ευημερίας);

16 January, 2008 στις 8:10 pm
9
Από: Tassos

maikwl, πολύ χρήσιμη η παράθεση του άρθρου σου όπου γίνεται η αναφορά στη συμβιωτική σχέση άτυπων συμπεριφορών («νοοτροπίας») και θεσμικών κανόνων και μας επιτρέπει να μιλήσουμε με λίγο μεγαλύτερη σαφήνεια για το δια ταύτα.

Η δική μου άποψη είναι πως στη βάση της νεοελληνικής κακοδαιμονίας βρίσκεται η περιφρόνηση προς το Νόμο (*). Και από τον πολίτη ο οποίος τον παραβαίνει κατά βούληση προς ίδιο όφελος και από το νομοθέτη ο οποίος τον θεσπίζει φωτογραφικά προς όφελος προσκείμενων συμφερόντων. Παρατηρείται έτσι αυτή η αυτοτροφοδοτούμενη ανάδραση όπου ο μέσος Έλληνας περιφρονεί (ατιμωρητί) νόμους πολλοί από τους οποίους φαίνεται να περιφρονούν το μέσο Έλληνα.

Η ανάσχεση τέτοιας συμπεριφοράς μπορεί να έλθει μέσα από την παιδεία (θεσμική και όχι) και από την αναμόρφωση και εξορθολογισμό του νομοθετικού μηχανισμού και οικοδομήματος. Φρονώ ότι αμφότερα είναι περίπου αδύνατο να προκύψουν spontaneously.

Σχετικά με το shock therapy και ιστορικά προηγούμενα είχα στο μυαλό μου προφανώς τραγικές περιστάσεις όπως π.χ. ο Β’ΠΠ για τη Γερμανία ή η Μικρασιατική Καταστροφή για την Ελλάδα (χωρίς να γνωρίζω αν η τελευταία έσπρωξε την ελληνική κοινωνία σε κάποιο διαφορετικό σημείο ισορροπίας από εκείνο στο οποίο βρισκόταν έως τότε). Αλλά για το emergent shock που αναφέρεις μου φαίνεται ότι η είσοδος στην Ευρωζώνη και ο συνδυασμός των ΚΠΣ με τον πλούτο που συσσώρευσαν (real estate, δλδ) οι προηγούμενες γενιές αποτελούν γερή «άμυνα» ίσως και για 20-30 χρόνια ακόμη.

(*) Μπορεί να ακούγεται σόλοικη η αναφορά στο Νόμο από κάποιον που τρέφει μεγάλη ιδεολογική συμπάθεια προς τον αναρχισμό, αλλά για τα μεγέθη που μιλάμε (κοινωνία 10 εκ. ανθρώπων) δε νομίζω ότι μπορούν να σταθούν άλλες μεθοδοι οργάνωσης.

16 January, 2008 στις 9:23 pm
10
Από: buzz

Ελλάδα – ώρα μηδέν (πάνω-κάτω) (The Reality Tape)…

“Πιάσαμε πάτο ως κοινωνία; Αν όχι, τι ακόμη «πρέπει» να συμβεί ώστε να «τερματίσουν οι αναρτήσεις»; Ήταν το ‘89 χειρότερα;” Ενδιαφέρουσα η …

16 January, 2008 στις 9:31 pm
11
Από: S G

και κει που πηγα να λινκαρω το κειμενο του μαϊκωλ ειδα οτι το λινκαρε ο ιδιος. Θεραπεια σοκ, ναι, μονο ετσι φαινεται να ερχονται οι αλλαγες ισορροπιας.

17 January, 2008 στις 2:05 am
12
Από: maikwl

Κινδυνεύοντας να χαρακτηριστώ υπερβολικά φιλο-RT-κός, να συμφωνήσω και πάλι. Το κεφαλαίο Ν φαντάζομαι ήταν ηθελημένο για να εσωκλείσει ο όρος και το Σύνταγμα της χώρας. Η εφαρμογή των τυπικών μας θεσμών είναι τόσο βασικό θέμα ούτως ώστε κάποιος να μπορεί ισχυριστεί πως η έλλειψη εφαρμογής είναι ταυτόσημη με την μη ύπαρξη του θεσμού (αυτό το αυτονόητο είναι πολύ σημαντικό αν αναλογιστεί κανείς τις καταστρεπτικές συνέπειες για μια κοινωνία).

Το πόσα χρόνια έχει μπροστά της η Ελλάδα πριν η ελίτ και ο υπόλοιπος πληθυσμός αναγκαστεί να αλλάξει μυαλά μπορούμε να το συζητήσουμε. Εγώ αναρωτιέμαι που είναι ο δικός μας Δρ. King (ή Ομπάμα, αν είστε τρέντυ) που θα μας μιλήσει και θα μας πείσει για το “fierce urgency of now”;

Και μιας εισήγαγα στην συζήτηση ήδη μια από τις θεωρίες που μπορούν να μας βοηθήσουν στην ανακάλυψη κάποιας λύσης ας προχωρήσω στο να προτείνω και μια ακόμη αρκετά παρεμφερή, λίγο πιο φρέσκια και με μεγαλύτερη επιρροή από την πολιτική επιστήμη: δείτε το working paper των North, Wallis και Weingast, A Conceptual Framework for Interpreting Recorded Human History (θα κυκλοφορήσει σε μορφή βιβλίου μέσα στο 2008 και αναμένω πως θα είναι bestseller τουλάχιστον στο target group του). Επίσης, μια συνέντευξη/podcast με έναν από τους συγγραφείς βρίσκεται εδώ για όσους βαριούνται να διαβάζουν 80 σελίδες. Non-deus-ex-machina (shock-free) απαντήσεις στο ερώτημα του Τάσσου βρίσκονται στο Section VII. Explaining the Transition from Limited Access Orders to Open Access Orders. Να πω λοιπόν (κρυπτογραφικά) πως αυτή η θεωρία μου δίνει την εντύπωση πως ενώ η Ελλάδα μπήκε σε μια καλή πορεία πριν από μερικές δεκαετίες, κάπου σκάλωσε (όχι, δεν θα κατηγορήσω πάλι τον Παπανδρέου). Μιας και το paper είναι λίγο βαρύ σε jargonese, πάρτε το από την αρχή.

17 January, 2008 στις 7:22 am
13
Από: kukuzelis

Η αναφορά μου στο 89 έγινε με αισιόδοξη διάθεση. Τον πάτο τον έχουμε πιάσει προ πολλού. Έχουμε ανέβει, εν τω μεταξύ, μερικά χιλιοστά ή εκατοστά.

Όχι, αγαπητέ dpant, δεν υπάρχει κάτι αξιόλογο για την υπόθεση Κοσκωτά και την εποχή της. Κάτι, το κατά δύναμη, αντικειμενικό… Δεν έχουν καν μελετηθεί επαρκώς τα πρακτικά της δίκης Παπανδρέου. Το θέμα είναι ακόμη καυτό, φαίνεται.

Πράγματι η όλη ιστορία Ζαχόπουλου θυμίζει ταινία του Περάκη. Το “BIOS και πολιτεία”, τα λέει, ακόμα και για τις σημερινές συνθήκες, πολύ καλά. Σαν ντοκιμαντέρ. Η επινόηση του επιχειρηματία Μάνδρακα είναι από τις μεγάλες προσφορές του Περάκη.

17 January, 2008 στις 2:40 pm
14
Από: Yorgos

Ωραίο thread. Στα μικρά συμφωνώ με τον kuk. Κι εγώ νομίζω ότι δεν είναι αυτός ο πάτος. Απλά έχουμε σκαρφαλώσει όσο χρειάζεται για να μπορούμε να δούμε λίγο την απαίσια μύτη μας.

Στα ουσιώδη, φοβάμαι ότι το σημερινό δραματικό σκίσιμο της κουρτίνας, όλο αυτό το συναρπαστικό σπετάκολο, λειτουργεί μάλλον καταπραϋντικά παρά αφυπνιστικά για το κύτταρο της καταστροφικής πταισματοδιαφθοράς, τον γενναίο τηλεθεατή του 42%. Σαν τις καρικατούρες της τιβι βεριτέ ένα πράμα.

Συμφωνώ απόλυτα με τα περί “παγίδας διαφθοράς”. Κι επειδή δεν ελπίζω σοβαρά σε deus ex machina, απεύχομαι το σοκ, και δε χωνεύω τον αναχωρητισμό, όσο διασκεδαστικός κι αν μπορεί να είναι, βλέπω μια και μόνη ηθική επιλογή για όποιον δεν αντέχει την αποφορά: ανάμιξη στα κοινά (υπόκλιση στους κόκκορες, τον vrypan, κλπ).

18 January, 2008 στις 2:51 am
15
Από: Anonymous

Χαιρετώ την καλή παρέα. Ιδού ένα σχετικό σχόλιο που μόλις υπέπεσε στην αντίληψή μου

http://www.iospress.gr/megalo2008/megalo20080119.htm

20 January, 2008 στις 5:56 pm
16
Από: dpant

…τα ανώνυμα χαιρετίσματα ήτονε δικά μου :=)

20 January, 2008 στις 5:58 pm