Ασφαλιστικό (Ι): Γιατί χρειάζεται μεταρρύθμιση


Για δύο — εξίσου σοβαρούς — λόγους: το σημερινό σύστημα είναι κοινωνικά άδικο και οικονομικά προβληματικό.

Είναι κοινωνικά άδικο γιατί ενώ η Ελλάδα εμφανίζεται να έχει έναν από τους υψηλότερους βαθμούς αναπλήρωσης (σχέση σύνταξης-μισθού) παγκοσμίως (πρόσφατες μελέτες του ΟΟΣΑ και της ΕΕ [pdf] τον υπολογίζουν γύρω στο 100%!), έχει και έναν από τους υψηλότερους δείκτες ανισοκατανομής συνταξιοδοτικού πλούτου και, μάλλον φυσιολογικά, ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά ηλικιωμένων κάτω από το όριο της φτώχειας στην ΕΕ [pdf]. Εν ολίγοις, ο εντυπωσιακός μέσος βαθμός αναπλήρωσης καμουφλάρει τις ανισότητες του συστήματος. Ενώ κάποιες ομάδες ασφαλισμένων (κυρίως εκτός ΙΚΑ) απολαμβάνουν βαθμούς αναπλήρωσης που σε κάποιες περιπτώσεις υπερβαίνουν αρκετά το 100%, η πλειοψηφία των ασφαλισμένων στο ΙΚΑ πιάνουν-δεν πιάνουν ένα 65% των ήδη χαμηλών για δεδομένα ΕΕ μισθών τους.1 Ανάμεσα στα κοινωνικά άδικα προνόμια που απολαμβάνουν οι τυχεροί του συστήματος είναι και οι λεγόμενοι κοινωνικοί πόροι: μη προοδευτικοί φόροι υπέρ τρίτων που πληρώνουμε όλοι μας και στους οποίους χρωστούν, σε μεγάλο βαθμό, τα εντυπωσιακά αποθεματικά τους τα ταμεία των νομικών, των υπαλλήλων της ΔΕΗ και των δημοσιογράφων (μεταξύ άλλων [pdf]). Στον ίδιο πίνακα μπορείτε να δείτε και την τρίτη εστία αδικίας: τις τρελές (και χωρίς κοινωνική σκοπιμότητα) ανισότητες στη χρηματοδότηση διαφορετικών ταμείων από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Είναι οικονομικά προβληματικό2 γιατί δεν έχω δει ούτε μια αναλογιστική μελέτη που να δείχνει ότι το IKA μπορεί να επιβιώσει, με τη σημερινή μορφή του συστήματος, πέρα από το 2025, δεδομένων των δημογραφικών τάσεων και της συνεχώς επιδεινούμενης σχέσης ασφαλισμένων-συνταξιούχων. Δεν μπορεί, ακόμα κι αν το κράτος γίνει συνεπές στις υποχρεώσεις του, ακόμα κι αν η εισφοροδιαφυγή περιοριστεί δραματικά — πράγμα μάλλον δύσκολο όταν έχουμε ήδη τις υψηλότερες εισφορές στην Ευρώπη.3 Εκτός κι αν αυξηθεί σημαντικά η ήδη υψηλή (η υψηλότερη στην ΕΕ) χρηματοδότηση του συστήματος από τον προϋπολογισμό.

Όμως ειλικρινά δεν βλέπω τίποτα προοδευτικό στην στήριξη ενός κοινωνικά άδικου συστήματος από ολοένα και μεγαλύτερο κομμάτι του κρατικού προϋπολογισμού (σε βάρος άλλων στόχων, και με όχημα τους — κατά κανόνα μη προοδευτικούς, έμμεσους — φόρους μας).

Μπορώ να καταλάβω την αντίθεση στο νόμο Πετραλιά, που ούτε αίρει τις αδικίες του σημερινού συστήματος, ούτε εξασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.4 Αλλά βρίσκω μάλλον θλιβερή την αντανακλαστική αντίδραση σε οποιαδήποτε πρόταση μεταρρύθμισης και τη συνακόλουθη απουσία ρεαλιστικών εναλλακτικών προτάσεων. Η θλίψη δεν αφορά τον παραλογισμό αυτής της αντίδρασης, αλλά την ψυχρή λογική της. Περισσότερα για αυτό σε επόμενο πόστ.

 

1 Αντίστοιχα χαμηλός είναι ο βαθμός αναπλήρωσης εισοδήματος των ασφαλισμένων στο ΤΕΒΕ. Τα μόνα στοιχεία που έχω για αυτές τις διαφορές στους βαθμούς αναπλήρωσης είναι από μια μελέτη του ΟΟΣΑ (1993) και την έκθεση Σπράου (1997).
2 Και άρα άδικο και για τις μελλοντικές γενιές.
3 Δείτε, ας πούμε, τις προβολές στην αναλογιστική του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ [pdf].
4 Εκτός κι αν υπάρχουν κάποιες μυστικές αναλογιστικές μελέτες, που έχουν διαβάσει μόνο η Πετραλιά κι ο Αλογοσκούφης.



9 σχόλια


1
Από: buzz

Ασφαλιστικό (Ι):Γιατί χρειάζεται μεταρρύθμιση – The Reality Tape- y…

Μπορώ να καταλάβω την αντίθεση στο νόμο Πετραλιά, που ούτε αίρει τις αδικίες του σημερινού συστήματος, ούτε εξασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη …

26 March, 2008 στις 7:12 pm
2

Thumbs up!

Αναμένω με ενδιαφέρον την ρεαλιστική εναλλακτική σου πρόταση με την οποία ελπίζω ότι θα “κλείσει” αυτή την σειρά των posts.

26 March, 2008 στις 10:53 pm
3
Από: S G

πολυ καλη η παρατηρηση οτι καποιες οαμδες, χωρις κανεναν λογο παιρνουν συνταξη στο 100% του μισθου τους και καποιοι αλλοι παιρνουν συνταξη που δεν φτανει ουτε για φαϊ και στεγη.

Φυσικα ολοι αυτοι εχουν να φοβουτναι την συνενωση ταμειων και τον εξορθολογισμο του συστηματος. Απορω ομως γιατι καθονται και τους στηριζουν οι υπολοιποι που ειναι θυματα τους!

27 March, 2008 στις 1:50 am
4
Από: aspa

Η αντίδραση οφείλεται στο κάψιμο από τον χυλό.

Όταν μόλις πριν ένα χρόνο οι κομματικά διόρισμένοι πρόεδροι των ταμείων έκαναν πάρτι με τα αποθεματικά των ασφαλισμένων, όταν το σκάνδαλο κουκουλώθηκε άρον-άρον (που είναι ο Ζορμπάς και το πόρισμά του;) ποια εμπιστοσύνη μπορεί να υπάρχειστον Καραμανλή και τους υπουργούς του;

27 March, 2008 στις 10:26 am
5
Από: aspa

(Συνέχεια, γιατί τώρα το είδα)

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_27/03/2008_264096

Οταν προηγούνται “ρυθμίσεις” για βόλεμα ημετέρων δύσκολα χτίζεται η αναγκαία για την διόρθωση του ασφαλιστικού εμπιστοσύνη. Αυτό που δεν αναφέρεται στο άρθρο είναι ότι οι αγροφύλακες που βγαίνουν τώρα στη σύνταξη θα καταθέσουν εισφορές στο Ταμείο των Αστυνομικών για μερικούς μήνες αλλά θα πάρουν από τα αποθεματικά που έχουν συγκεντρώσει οι αστυνομικοί.

Υπάρχουν όμως κι άλα καραμπινάτα σκάνδαλα, όπως αυτό της συγχώνευσης του ταμείου των ιερέων στο ταμείο των δημοσίων υπαλλήλων. Οι ιερείς πάνε στο ΤΠΔΥ και η περιουσία του δικού τους ταμείου στις μητροπόλεις και την αρχιεπισκοπή.

Το ασφαλιστικό είναι ένα συμβόλαιο για το μελλον. Πριν υπογράψεις ελέγχεις τον “συνεταίρο”. Αν ο συνέταιρος έχει προϊστορία απατών, τότε ή δεν υπογράφεις ή αντιδρας στον καταναγκασμό της υπογραφής. Και η ΓΣΕΕ θέλει τρία ταμεία, αλλά ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες του συμβολαίου.

Γι’ αυτό πρέπει οποιαδήποτε ρύθμιση πρέπει να γινεται στην πρώτη τετραετία. Πριν ρυσθμιστούν τα των ημετέρων.

27 March, 2008 στις 12:39 pm
6
Από: Yorgos

Συμφωνώ (όπως θα δεις και στο νέο μου ποστ). Πάντως κάτι μου λέει ότι οι αντιδράσεις δε θα διέφεραν και πολύ, ακόμα κι αν η πρώτη δέσμη μέτρων της μεταρρύθμισης αφορούσε την προστασία του συστήματος από την κακοδιαχείριση. Νομίζω ότι εδώ υπάρχει κάτι περισσότερο από μια λογική δυσπιστία, κι έχει να κάνει με τον κατακερματισμό του συστήματος (που είναι αυτόματα και κατακερματισμός του προβλήματος — π.χ. το δημογραφικό απειλεί το ΙΚΑ, αλλά όχι, για την ώρα, το ΤΣΜΕΔΕ).

Σωτήρη: Low information, νομίζω. Ίσως γι’ αυτό θα είχε μια αξία το δημοψήφισμα (μέσα σ’ όλα τα αδιαμφισβήτητα κακά του). Όχι γιατί θα εξασφάλιζε τη διανομή αναλογιστικών μελετών στα Goody’s, αλλά γιατί θα ανάγκαζε την κυβέρνηση να πουλήσει ουσιαστικά τη μεταρρύθμιση.

Σπύρο: Τρεις διεθνείς αναλογιστικοί οίκοι, 28 Σκανδιναβοί μεταρρυθμιστές και ένας μπλόγκερ-μαϊντανός εργάζονται πυρετωδώς =)

27 March, 2008 στις 2:14 pm
7

Χρήσιμες παρατηρήσεις στο κείμενο (και μπράβο για την πρωτοβουλία του wiki).

Αλλά δεν είμαι σίγουρος οτι υπάρχουν καλοί λόγοι να μην επιτραπεί η αύξηση της χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό. Ποσοστό 24% του ΑΕΠ το 2050 φαίνεται τεράστιο, αλλά μιλάμε για πολύ μεγαλύτερο ΑΕΠ -και άρα για μεγαλύτερο μετα-εισφορών πραγματικό εισόδημα των μελλοντικών ανθρώπων που θα συνεισφέρουν.

Νομίζω πως υπάρχει εδώ μία υπόρρητη προκείμενη οτι οι υφιστάμενες γενεές δεν έχουν δικαίωμα να αφήσουν στις μελλοντικές μόνο τις ίδιες ανέσεις ή ευημερία που βρήκαν, αλλά περισσότερο και από τα δύο. Αυτή η προκείμενη πιστεύω πως είναι αμφισβητήσιμη -μολονότι φυσικά μπορούν, αν θέλουν, και το αποφασίσουν, να αφήσουν περισσότερα.

2 April, 2008 στις 2:09 pm
8
Από: Yorgos

Χμμμ.. δεν ξέρω κατά πόσο είναι διαγενεακά δίκαιο ή γενικά επιθυμητό οι Έλληνες του 2050 να έχουν το ίδιο πραγματικό εισόδημα με τους Έλληνες του 2008, ενώ οι οικονομικοί και πολιτικοί μας εταίροι έχουν πολλαπλάσια. Δε γίνονται στο κενό αυτές οι επιλογές. Το σχήμα επίσης προϋποθέτει σταθερή οικονομική ανάπτυξη, ενώ η στήριξη του συστήματος από τόσο μεγάλο μερίδιο του προϋπολογισμού είναι μάλλον αντιαναπτυξιακή επιλογή. Αλλά είμαι πρόθυμος να πειστώ για το αντίθετο =)

Σε κάθε περίπτωση, δεν είμαι υπέρ της άυξησης εισφορών – είναι ήδη πολύ ψηλές.

3 April, 2008 στις 7:58 pm
9

Δεν ισχυρίζομαι οτι είναι δίκαιο, ή ακριβοδίκαιο: ισχυρίζομαι μόνο οτι δεν θα είναι άδικο αν οι σημερινές γενεές αποφασίσουν συλλογικά οτι θέλουν να αφήσουν στις επόμενες μόνο την ίδια ποσότητα ευημερίας και δυνατοτήτων που απολαμβάνουν οι ίδιοι.

Βέβαια μπορούν να αποφασίσουν, με δημοκρατικά μέσα, να αφήσουν περισσότερα, μέσω του ασφαλιστικού, ή μέσω περικοπής του δημοσίου χρέους.

‘δεν είμαι υπέρ της άυξησης εισφορών – είναι ήδη πολύ ψηλές.’

Δεν είσαι υπέρ της αύξησης των εισφορών τίνος; Αν είναι δυνατό να αυξηθούν προοδευτικά οι εισφορές των μεγάλων επιχειρήσεων και των πιο προνομιούχων, μειώνοντας παράλληλα τις εισφορές των λιγότερο προνομιούχων, έχεις ένσταση;

9 April, 2008 στις 1:45 pm